Investigation of possibilities of using clonal rootstocks on Hacihaliloglu apricot cultivar | Hacıhaliloğlu kayısı çeşidinde klonal anaçların kullanım imkanlarının araştırılması

إنجليزي. This study was started to determine a suitable standard rootstock for Hacihaliloglu apricot variety in experimental plots in Malatya Fruit Research Institute in 1998-2006. Two seeds (Hasanbey, Soganci), and four clonal rootstocks (Myrobalan B, Myrobalan GF-31, Marianna GF-8/1, Pixy) were compared in respect of amount and quality of yield, getting yield in earlier period in Hacıhaliloglu apricot cultivar and possibilities of dense planting. The experimental plot was established by four replicates, 3 trees per each replicate in randomize blocks.Datas such as the grafting rate, sampling length and trunk diameter, phenological, morphological and pomological effects of these rootstocks on Hacıhaliloglu apricot variety were recorded during the study. The rates of the grafting between rootstock and Hacıhaliloglu were happened between %70-%100, except Myrobalan GF-31, other three clonal rootstocks shown higher than seeds rootstocks. All rootstocks in the trial didn't realize any important differentiations on the phenological characteristics of the variety according to statistical analyzes. However the Pixy and Myrobalan GF-31 provided few days earliness for harvesting time. In respect of pomological, characters such as average weight, soluble solid content, flesh colour and acidy of fruit, clonal rootstocks had higher levels than seed rootstocks.In respect of length and diameter of the sapling, seed rootstocks shown to be expected stronger and healthier plant growing than the clonal rootstocks. In the productive periods of plants, seed rootstocks had strong and smoothy trunks, high volume of canopies, high and healthy plants. However clonal rootstocks shown less values in respect of morphological properties such as plant length, trunk diameter and canopy volume. All rootstocks were also assessed according to yield amount, and Pixy and Myrobalan GF-31 taken the first rows yield of per cm2 of cross sectional area of the trunk. As a result, it was seen that Pixy and Myrobalan GF-31 were the best rootstocks according to these characteristics evaluated under the study.

اللغة التركية. Bu çalışma1998-2006 yıllarında Malatya Meyvecilik Araştırma Enstitüsüne ait deneme parsellerinde, Hacıhaliloğlu kayısı çeşidi için uygun standart bir anaç belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Hacıhaliloğlu kayısı çeşidinde ürün miktarı ve kalitesini artırmak, erken dönemde ürün almak ve sık dikim imkanlarını araştırmak için iki tohum (Hasanbey, soğancı), dört klon anacı (Myrobalan B, Myrobalan GF_31, Marianna GF_8/1, Pixy) test edilmiştir. Deneme Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 4 tekerrürlü olarak düzenlenmiş, her tekerrürde 3 bitki yer almıştır. Bu anaçların Hacıhaliloğlu çeşidi üzerindeki aşı tutma oranları, fidan boyları, fidan çapları ile fenolojik, morfolojik ve pomolojik etkileri çalışma süresince kaydedilmiştir. Çalışmada kullanılan anaçlarının aşı tutma oranları %70 ile %100 arasında değişmiştir. Myrobalan GF_31 klon anacı hariç diğer 3 klon anacı tohum anaçlarına göre daha yüksek bir aşı başarısı göstermiştir. Denemedeki tüm anaçlar, yıllar itibarı ile çeşidin fenolojik özelliklerinde çok önemli farklılıklar oluşturmamıştır. Ancak Pixy ve Myrobalan GF_31 anaçları çeşidin hasat olgunluğunda birkaç günlük erkencilik sağlamışlardır. Pomolojik özellikler incelendiğinde özellikle kayısıda kalite kriterleri açısından meyve ağırlığı, SÇKM ve asitlik düzeyleri klon anaçlarında genel olarak tohum anaçlarına nazaran daha yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Beklenildiği gibi fidan boy ve çapı bakımından tohum anaçları klon anaçlarına göre daha güçlü bir gelişim sergilemişlerdir. Verim çağındaki incelemelerde tohum anaçlarının daha kuvvetli, düzgün gövde yapısına sahip, büyük taç yapan sağlıklı bitkiler meydana getirdikleri belirlenmiştir. Klon anaçları ise bitki boyu ve gövde çapları ve ağaç taç alanı gibi morfolojik özelliklerce daha düşük değerler göstermişlerdir. Denemedeki tüm anaçlar, yıllar itibarı ile çeşidin fenolojik özelliklerinde çok önemli farklılıklar oluşturmamıştır. Ancak Pixy ve Myrobalan GF_31 anaçları çeşidin hasat olgunluğunda birkaç günlük erkencilik sağlamışlardır. Pomolojik özellikler incelendiğinde özellikle kayısıda kalite kriterleri açısından meyve ağırlığı, SÇKM ve asitlik düzeyleri klon anaçlarında genel olarak tohum anaçlarına nazaran daha yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Beklenildiği gibi fidan boy ve çapı bakımından tohum anaçları klon anaçlarına göre daha güçlü bir gelişim sergilemişlerdir. Verim çağındaki incelemelerdetohum anaçlarının daha kuvvetli, düzgün gövde yapısına sahip, büyük taç yapan sağlıklı bitkiler meydana getirdikleri belirlenmiştir. Klon anaçları ise bitki boyu ve gövde çapları ve ağaç taç alanı gibi morfolojik özelliklerce daha düşük değerler göstermişlerdir.