Determination of reactions of some wheat genotypes developed against Ug99 stem rust race, local stem and yellow rust races | Bazı buğday genotiplerinin lokal sarı pas ve kara pas ırklarıyla Ug99 kara pas ırkına reaksiyonlarının belirlenmesi

إنجليزي. Rust diseases (Puccinia spp.) can cause significant yield and quality loses especially in epidemy years. The pathogen is capable of producing new races which might cause epidemics in global level. In this respect, a new aggressive race (Ug99 TTKS) of stem rust was recorded in Uganda in 1999, which spreaded through Kenya, Sudan, Yemen, Iran, Zimbabwe, South Africa and Eritrea. 75 wheat genotypes developed by Ankara Central Research Institute for Field Crops were tested for Ug99 stem rust race in Kenya. At the same time, these genotypes were also tested for yellow rust races in Ankara İkizce location and for local stem rust in Kastamonu Seydiler location in Turkey. 25 genotypes were found resistant to Ug99 in Kenya condition. 58 genotypes and 36 genotypes were found resistant to local yellow rust and stem rust, respectively. These resistant genotypes can be used to develop resistant genotype in breeding programmes.

اللغة التركية. Pas hastalıkları (Puccinia spp.), epidemi yıllarında hassas buğday çeşitleri üzerinde önemli verim ve kalite kayıplarına sebep olmaktadır. Pas hastalıkları yeni ırklar oluşturabilmektedir. Ortaya çıkan yeni ırklar küresel epidemilere neden olabilmektedir. İlk defa 1999 yılında Uganda'da tespit edilen yeni bir kara pas ırkı (Ug99 (TTKS)) günümüze kadar Uganda, Kenya, Sudan, Yemen, İran, Zimbabwe, Mozambik, Güney Afrika ve Eritre'de buğday ekim alanlarında belirlenmiştir. Ülkemiz için risk oluşturan Ug99 kara pas ırkına karşı Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen 75 buğday genotipi ırkın etkin olduğu Kenya koşullarında test edilmiştir. Bu çalışmaya ek olarak aynı materyal Ankara - İkizce lokasyonunda lokal sarı pas Kastamonu koşullarında ise lokal kara pas ırklarına karşı reaksiyonları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Ug99 kara pas ırkına karşı 25 genotip, lokal sarı pas ırkına karşı 58, lokal kara pas ırkına karşı ise 36 genotip kabul edilebilir düzeyde dayanıklı olarak belirlenmiştir. Ug99 kara pas ırkı ve lokal pas ırklarına karşı dayanıklı olarak belirlenen genotipler, dayanıklı çeşit olarak tescil ettirilebilir, ya da dayanıklı çeşit geliştirmek üzere ıslah çalışmalarında gen kaynağı olarak kullanılabilirler.