HUMAN TEETH ENAMEL AS A TEST FOR ASSESSING THE CONSEQUENCES OF RADIATION POLLUTION OF THE ENVIRONMENT | АДАМ ТІСІНІҢ ЭМАЛІН ҚОРШАҒАН ОРТАНЫҢ РАДИАЦИЯЛЫҚ ЛАСТАНУЫ САЛДАРЫН БАҒАЛАУҒА ТЕСТ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУ | HUMAN TEETH ENAMEL AS A TEST FOR ASSESSING THE CONSEQUENCES OF RADIATION POLLUTION OF THE ENVIRONMENT

إنجليزي. Technogenic radioactive contamination of the external environment has a radiation effect on flora and fauna and humans. Radionuclides entering the biosphere become a source of external, contact and internal radiation in a variety of combinations. The electron paramagnetic resonance dosimetry is a technique that allows a retrospective assessment of an individual dose to be made. A reconnaissance and radioecological survey of environmental objects was carried out using analytical methods, which made it possible to determine the quantitative content of toxic components, priority pollutants and radioactive isotopes. The objects of study are the Bokeyordinsky and Zhanibeksky districts of the West Kazakhstan region (WKR), adjacent to the Kapustin Yar test site. The values of the volumetric activity of natural and technogenic radionuclides in soil samples, drinking water and bio substrates (teeth, samples of human peripheral blood) from settlements of the surveyed areas were studied. Measurements of gamma radiation showed that along the perimeter of the polygon and in nearby settlements, the radiation level is in the range of 0.06–0.14 µSv/h. An insignificant excess of the level of radioactivity persists near the fall of missiles in the Bokeyordin region. The indicators of the general morbidity of the adult population of maternal and child mortality in the indicated regions were also studied. It was found in the inhabitants of the Bokeyordinsky district with a reliability of p = 95% in the studied teeth, betta and gamma activity is less than the natural level and indicates that the content of radionuclides in the studied teeth is not higher than their natural level. A noticeable excess of the activity of radionuclides K40 and Ra226 is noted among residents of Zhanibeksky district. In the surveyed districts of the region, there is an unsatisfactory state of health of children and women, especially of fertile age, a high level of primary morbidity, maternal mortality; there is a tendency for the growth of eco-dependent human diseases (previously unrecorded forms of oncological diseases, congenital malformations, diseases of the hematopoietic and nervous systems). The conclusions can be used to implement measures to improve the ecological state of the region and the health of the population.

الكازاخستانية. Қоршаған ортаның антропогендік ластануы радиацияның өсімдіктер мен жануарлар әлеміне, соның ішінде адамдарға әсерін қамтамасыз етеді [1]. Электронды парамагниттік резонанс негізіндегі дозиметрия-бұл жеке дозаларды ретроспективті бағалауға мүмкіндік беретін әдіс. Батыс Қазақстан облысының Жәнібек және Бөкейорда аудандары Капустин Ярға іргелес аудандары зерттелді. Гамма-сәулеленуді өлшеу полигонның периметрі бойынша және жақын орналасқан елді мекендерде радиация деңгейі 0,06-0,14 мЗв/сағ шегінде екенін көрсетті. Радиоактивтілік деңгейінің шамалы артуы Бөкей Ордасы ауданындағы зымырандардың құлауына жақын жерде сақталады. Сондай-ақ, осы аудандардағы ересек тұрғындардың ана мен бала өліміне қатысты жалпы сырқаттанушылық көрсеткіштері зерттелді. Облыстың тексерілген аудандарында балалар мен әйелдердің, әсіресе фертильді жастағы, денсаулығының қанағаттанғысыз жай-күйі, бастапқы сырқаттанушылықтың, ана өлімінің жоғары деңгейі байқалады; адамның экололгияға тәуелді ауруларының өсу үрдісі байқалады (бұрын тіркелмейтін, ТБК, қан өндіру және жүйке жүйесі аурулары). Алынған нәтижелер өңірдің экологиялық жай-күйін және халықтың денсаулығын жақсарту жөніндегі іс-шараларды іске асыру үшін пайдаланылуға мүмкіндік береді.

الروسية. Техногенное радиоактивное загрязнение внешней среды оказывает радиационное воздействие на растительный и животный мир, в том числе и человека. Радионуклиды, поступающие в биосферу, становятся источником внешнего, контактного и внутреннего облучения в самых различных сочетаниях. Дозиметрия на основе ЭПР является методом, которая позволяет сделать ретроспективную оценку индивидуальной дозы. Проведено рекогносцировочное и радиоэкологическое обследование объектов окружающей среды с использованием аналитических методик, что позволило определить количественное содержание токсичных компонентов, приоритетных загрязнителей и радиоактивных изотопов. Объектами исследования являются районы Западно-Казахстанской области (ЗКО) Бокейординский и Жанибекский, прилегающие к полигону Капустин Яр. Изучены значения объемной активности природных и техногенных радионуклидов в пробах почвы, питьевой воды и биосубстратах (зубы, образцы периферической крови человека) из населенных пунктов обследованных районов. Измерения гамма-излучений показали, что по периметру территории полигона и в близлежащих населенных пунктах уровень радиации находится в пределах 0.06–0.14 мкЗв/ч. Незначительное превышение уровня радиоактивности сохраняется вблизи падения ракет в Бокейординском районе. Изучены также показатели общей заболеваемости взрослого населения материнской и детской смертности указанных районов. Установлено у жителей Бокейординского района с достоверностью р=95% в исследованных зубах бетта и гамма-активность меньше естественного уровня и свидетельствует о том, что содержание радионуклидов в исследованных зубах не выше их естественного уровня. Заметное превышение активности радионуклидов К40 и Ra226 отмечается у жителей Жанибекского района. В обследованных районах области отмечается неудовлетворительное состояние здоровья детей и женщин, особенно фертильного возраста, высокий уровень первичной заболеваемости, материнской смертности; отмечается тенденция роста экозависимых болезней человека (ранее не регистрированные формы онкозаболеваний, ВПР, болезней кроветворной, нервной систем). Выводы могут быть использованы для реализации мероприятий по улучшению экологического состояния региона и здоровья населения.