Profilowe zróżnicowanie form żelaza i glinu w glebach pod świerczyną górnoreglową Plagiothecio-Piccetum tatricum w Gorcach jako wskaźnik aktualnych procesów glebotwórczych

تلميع. Celem pracy była identyfikacja procesów glebotwórczych kształtujących gleby wytworzone z pokryw zwietrzelinowych piaskowca magurskiego pod świerczyną górnoreglową Plagiothecio-Piccetum tatricum w Gorcach, na podstawie profilowego zróżnicowania zawartości niekrzemianowych form żelaza. W poziomach genetycznych 4 profili różniących się formą próchnicy i cechami morfologicznymi oznaczono zawartość form pirofosforanowych, szczawianowych i ditionitowych Fe i Al. W oparciu o nie obliczono wybrane wskaźniki pedogenezy, na podstawie których stwierdzono, że właściwości badanych gleb kształtowane były przez procesy bielicowania i brunatnienia. W glebach stanowisk, na których pokrywa roślinna charakteryzowała się dużym udziałem wietlicy alpejskiej Athyrium distentifolium silniej zaznaczone były efekty brunatnienia, a w glebach płatów zdominowanych przez borówkę czarną Vaccinium myrtillus – cechy bielicowania. Badane gleby według kryteriów Systematyki gleb Polski (2011), zaliczono do gleb brunatnych dystroficznych typowych, gleb brunatnych dystroficznych z cechami bielicowania oraz bielic typowych. Według World Reference Base for Soil Resources (IUSS Working Group WRB 2015) nale¿¹ one do Dystric Cambisols i Albic Podzols.

إنجليزي. The aim of the study was to determine soil-forming processes in soils formed from the Magura sandstones (Carpathian flysch) under wooded spruce Plagiothecio-Piccetum tatricum in the Gorce Mts., southern Poland. The research focused on distribution of non-silicate forms of iron and aluminum in soil profiles. The content of pyrophosphate, oxalate, and dithionite phases of iron and aluminum in the genetic horizons of four soil profiles was measured and selected pedogenic factors were calculated. Based on the obtained results podzolization and brunification are dominant soil-forming processes in the studied soils. The brunification effect was more common in the soils under the large share of Athyrium distentifolium, whereas podzolization predominates in the soils where Vaccinium myrtillus prevails in forest floor. Studied soils were classified as Dystric Endoskeletic Cambisol (Loamic, Humic), Dystric Cambisol (Siltic, Humic) and Skeletic Folic Albic Podzol (Arenic).

تلميع. formy żelaza, formy glinu, gleby brunatne, bielice, Gorce

إنجليزي. iron forms, aluminium forms, Cambisols, Podzols, the Gorce Mts

14

125-132

3