Effect of Rhizobium inoculation of seeds and foliar fertilization on productivity of pisum sativum L

تلميع. Spośród roślin strączkowych groch siewny uznawany jest za drugą istotną roślinę świata, o sze-rokim zakresie wykorzystania zarówno na cele jadalne jak i paszowe. Głównym czynnikiem determinującym wykorzystanie grochu jest potencjał plonowania od-mian. Obecnie uważa się, że przedsiewne szczepienie nasion grochu i dolistne dokarmianie roślin nawozem mikroelementowym to rozwiązania perspektywiczne dla rolnictwa. Podjęcie badań wynika z potencjalnie dużego znaczenia morfotypu wąsolistnego w warun-kach gleb dobrych (pszennych), którego uprawę w tych warunkach siedliska należy rozwijać, uzyskując przy niej jak najlepszą efektywność ekonomiczną. Celem badań było określenie wpływu szczepienia bakteria-mi Rizobium i nawożenia dolistnego mikroelementami na plonowanie wąsolistnej odmiany grochu siewnego ‘Tarchalska’. Ścisłe doświadczenie polowe prowadzo-no w latach 2009–2010, na polu doświadczalnym firmy Bayer® zlokalizowanym w miejscowości Modzurów, woj. śląskie. Doświadczenie polowe prowadzono na czarno-ziemie słabo zdegradowanym, wytworzonym z lessu, zaliczanym do kompleksu pszennego dobrego i II-giej klasy bonitacyjnej. Bezpoś rednio przed siewem nasio-na grochu zaszczepiono bakteriami Rizobium (Nitra-gina). Oznaczano w charakterystycznych fazach roz-wojowych grochu indeks zielonej powierzchni liści łanu (GAI), fotosyntetycznie czynną radiację (PAR) i róż nicowy znormalizowany indeks wegetacji (NDVI). Łączna aplikacja szczepionki bakteryjnej Nitragina i nawozu dolistnego Photrel był a najlepszą kombinacją dla produkcyjności. Zdalne pomiary wskaźników łanu grochu wskazały wykształcenie optymalnej zielonej powierzchni asymilacyjnej, która sprawnie wykorzy-stywała fotosyntetycznie czynną radiację. Zastosowa-nie nitraginy jako donora efektywnych Rhizobium dla grochu sprawiło, że w tych obiektach uzyskano więk-szy GAI i konsekwentnie PAR, ale różnice między-obiektowe pozostały statystycznie nieistotne.

إنجليزي. Pea ( Pisum sativum L.) is the second most important grain legume crop in the world which has a wide array of uses for human food and fodder. One of the major factors that de-termines the use of field pea is the yield potential of cultivars. Presently, pre-sowing inoculation of pea seeds and foliar ap-plication of microelement fertilizers are prospective solutions and may be reasonable agrotechnical options. This research was undertaken because of the potentially high productivity of the ‘afila’ morphotype in good wheat complex soils. The aim of the study was to determine the effect of vaccination with Rhizobium and foliar micronutrient fertilization on yield of the afila pea variety. The research was based on a two--year (2009–2010) controlled field experiment, conducted in four replicates and carried out on the experimental field of the Bayer company located in Modzurów, Silesian region. expe-rimental field soil was Umbrisol – slightly degraded cherno-zem, formed from loess. Nitragina inoculant, as a source of symbiotic bacteria, was applied before sowing seeds. Green area index (GAI) of the canopy, photosynthetically active ra-diation (PAR), and normalized difference vegetation index (NDVI) were determined at characteristic growth stages. The presented results of this study on symbiotic nitrogen fixation by leguminous plants show that the combined application of Nitragina and Photrel was the best combination for productivi-ty. Remote measurements of the pea canopy indexes indicated the formation of the optimum leaf area which effectively used photosynthetically active radiation. The use of Nitragina as a donor of effective Rhizobium for pea plants resulted in sligh-tly higher GAI values and the optimization of PAR and NDVI. It is not recommended to use foliar fertilizers or Nitragina se-parately due to the slowing of pea productivity.

إنجليزي. Pisum sativum L., inoculation, foliar fertilization, plant growth indices, traits, yield

14

71-78

2