COMPREHENSIVE ASSESSMENT OF THE QUALITY OF THE HAY MASS OF A BONFIRE WITHOUT A BONFIRE IN THE CONDITIONS OF NORTHERN KAZAKHSTAN | СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ | КОМПЛЕКСНАЯ ОЦЕНКА КАЧЕСТВА СЕНОКОСНОЙ МАССЫ КОСТРЕЦА БЕЗОСТОГО В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА

إنجليزي. The article presents the results of a comprehensive assessment of the quality of the chemical composition and nutritional value of the haymaking mass of 29 varieties and complex hybrid populations of the boneless stalk of Omsk breeding and NPCX in the nursery of competitive variety testing for the period from 2019 to 2021. The results of the research indicate that the most valuable forage samples were obtained in favorable weather conditions in 2019, with the degree of moisture of the growing season of the GTK 1.6, hay corresponding to class 1 was obtained. The crude protein content ranged from 8.87% to 16.64% over the years, the exchange energy of 8.79 MJ - 9.66 MJ, feed units 0.626 - 0.756 kg/kg. The largest number of feed units was obtained in the third year of use 0.755 - 0.756 kg/kg. The 13 best populations representing the nutritional value of the hay mass have been identified. Comparing the nutrient content in the hay of the Omsk seedling selection and the selection of NPCCH, insignificant differences were found. A high degree of inverse dependence of the nutritional value (exchange energy and feed units) on the mass fraction of crude fiber with a correlation coefficient r = -0.999 has been established.

الكازاخستانية. Мақалада 2019-2021 аралығында конкурстық сұрыпсынақ питомнигіндегі Омбы селекциясы мен АШҒӨО селекциясының қылтықсыз арпабастың 29 сорты мен күрделі-гибридті популяциясында шабындық массасының химиялық құрамы мен қоректік құндылығы бойынша кешенді бағалау нәтижелері көрсетілген. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері мал азықтық сапасы бойынша ең бағалы үлгілер ауа-райы қолайлы 2019 жылы алынғаның көрсетті, вегетациялық кезеңдегі ылғалдылығы ГТК 1,6 тен болды, 1 класқа сәйкес шөп алынды. Шикі протеиннің мөлшері жылдар бойынша 8,87% - дан 16,64%-ға дейін, алмасу энергиясы 8,79 мДж – 9,66 мДж, азықтық бірлік 0,626 - 0,756 кг/кг өзгерді. Азық өлшемі ең көп саны пайдаланудың үшінші жылында 0,755 - 0,756 кг/кг алынды. Шөп массалық қоректік құндылығы бойынша 13 ең жақсы популяция анықталды. Омбы селекциясы мен АШҒӨО селекциясының шөптеріндегі қоректік заттардың құрамын салыстыра отырып, болмашы айырмашылықтар табылды. Шикі жасұнықтың массалық үлесіне қоректілік құндылықтың (алмасу энергиясы мен азық өлшемі) кері байныланысының жоғары дәрежесі белгіленген корреляция коэффициенті r = -0,999 тен болды.

الروسية. В статье приведены результаты комплексной оценки качества по химическому составу и питательной ценности сенокосной массы костреца безостого омской селекции и НПЦЗХ в питомнике конкурсного сортоиспытания за период с 2019 по 2021гг. в условиях Северного Казахстана. Объектом исследований служили 29 сортов и сложногибридных популяций поступившие из лаборатории селекции многолетних трав. Питательная ценность костреца безостого зависела в большей степени от года исследований и возраста травостоя. Результаты исследований свидетельствуют о том, что наиболее ценные по кормовым достоинствам образцы были получены в первый год пользования в благоприятном по погодным условиям 2019 году, при степени увлажнения вегетационного периода ГТК 1,6, было получено сено, соответствующее 1 классу. Содержание сырого протеина по годам колебалось от 8,87% до 16,64%, обменной энергии 8,79 мДж - 9,66мДж, кормовых единиц 0,626 - 0,756 кг/кг. Наибольшее количество кормовых единиц было получено на третий год пользования 0,755 - 0,756 кг/кг. Выделены 7 лучших популяций селекции НПЦЗХ и 6 омской селекции, представляющих ценность по протеиновой и кормовой питательности сенокосной массы. Сравнивая содержание питательных веществ в сене костреца омской селекции и селекции НПЦЗХ обнаружены несущественные различия. Установлена высокая степень обратной зависимости питательной ценности (обменной энергии и кормовых единиц) от массовой доли сырой клетчатки с коэффициентом корреляции r = -0,999.