PHYSICAL AND MECHANICAL PROPERTIES OF WOOL OF MEAT-WOOL FINEWOOL SHEEP | ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ | ФИЗИКО-МЕХАНИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА ШЕРСТИ МЯСО-ШЕРСТНЫХ ТОНКОРУННЫХ ОВЕЦ

إنجليزي. The article presents the results of studies of the physical and mechanical properties of wool from meat-wool fine-wool sheep, obtained as part of the research carried out on the topic of grant funding: AR14870941. Scientific and production experiments were carried out on sheep of domestic (kazakh fine-wool, etti merino) and foreign (done and deutschemerinofleischschaff) breeds. The results of the study showed that the fat content in the wool of rams of domestic and foreign breeds is at an optimal level. The sweat/fat ratios for rams of the done breed were 0.72, deutschemerinofleischschaff - 0.97, kazakh fine-wool breed - 0.84, etti merino - 0.92. The average parameters of wool strength, converted to breaking length (km) for stud rams and ewes of the kazakh fine-fleece and etti merino breeds are 9.23±0.11; 9.32±0.24 and 8.57±0.09; 8.95±0.13 km, which meets the requirements for the wool strength of fine-wool sheep. Stud rams and ewes of the Deutschemerinofleischschaff breed are characterized by high wool strength, the indicators, respectively, are 10.12 ± 0.05 and 9.37 ± 0.28 km, the variability of the trait in the former is within the range of 10.06-10.17, in the second - 7.87-10.22 km. Animals of the done breed showed high strength and length of wool, despite the special fineness of the wool of 70 and 80 qualities (18.7-20.5 microns). Thus, for rams the wool strength corresponded to 9.45±0.09 km, for ewes – 8.48±0.25 km. Sheep of the deutschemerinofleischschaff breed were distinguished by the highest fluctuations in wool length from 70 to 130 mm, and in 88.8% of ewes the wool length was above 100 mm.

الكازاخستانية. Мақалада AR14870941 гранттық қаржыландыру тақырыбы бойынша жүргізілген зерттеулер аясында алынған етті-жүнді биязы жүнді қойлардың жүнінің физика-механикалық қасиеттерін зерттеу нәтижелері берілген. Ғылыми-өндірістік тәжірибе отандық (қазақтың биязы жүнді, етті меринос) және шетелдік (доне және дойчемеринофляйшшаф) қой тұқымдарын қолдану арқылы жүргізілуде. Зерттеу нәтижелері отандық және шетелдік тұқымды қошқарлардың жүніндегі май мөлшері оңтайлы деңгейде екенін көрсетті. Доне тұқымды қошқарлар үшін тер/май арақатынас мөлшері 0,72, дойчемеринофляйшшафта – 0,97, қазақтың биязы жүнді қой тұқымында – 0,84, етті мериноста – 0,92 болды. Қазақтың биязы жүнді және етті меринос қой тұқымдарының қошқарлары мен аналықтары жүнінің үзілу ұзындығы (км) бойынша есептегенде, олардың жүн беріктігінің орташа көрсеткіштері 9,23±0,11; 9,32±0,24 және 8,57±0,09; 8,95±0,13 км сәйкестенді, бұл көрсеткіштер биязы жүн беріктігіне сәйкес келеді. Дойчемеринофляйшшаф тұқымының қошқарлары мен аналықтарының жүні жоғары беріктілігімен сипатталды, жүн беріктілігі қошқарларда 10,06-10,17 км, саулықтарда 7,87-10,22 км аралығында болып, орташа көрсеткіштері 10,12±0,05 және 9,37±0,28 км сәйкестенді. Доне қойларының жүн жіңішкелігі 18,7-20,5 мкм сәйкес болуына қарамастан, олар жақсы жүн беріктігі және биік жүн ұзындығы көрсеткіштерімен ерекшеленді. Жүн беріктілігі қошқарлар үшін 9,45±0,09 км, аналықтар үшін 8,48±0,25 км сәйкес келді. Жүн ұзындығы бойынша 70 миллиметр мен 130 миллиметр аралықтарын көрсетіп  ерекшеленген дойчемеринофляйшшаф қойларының орташа көрсеткіші 115,0 миллиметрге сәйкестенді.

الروسية. В статье приведены результаты исследований физико-механических свойств шерсти мясо-шерстных тонкорунных овец, полученные в рамках НИР, проведенных по теме грантового финансирования: AR14870941. Научно-производственные опыты проведены на овцах пород отечественной (казахская тонкорунная, етти меринос) и зарубежной (доне и дойчемеринофляйшшаф) селекции. Результаты исследования показали, что в шерсти баранов-производителей отечественных и зарубежных пород содержания жиропота находятся на оптимальном уровне. Соотношения пот/жир у баранов-производителей породы доне составили 0,72, дойчемеринофляйшшаф – 0,97, казахской тонкорунной породы – 0,84, етти меринос – 0,92. Средние параметры крепости шерсти, пересчитанные на разрывную длину (км) у баранов-производителей и овцематок казахской тонкорунной и етти меринос пород составляют 9,23±0,11; 9,32±0,24 и 8,57±0,09; 8,95±0,13 км, что соответствуют требованиям, предъявляемым на крепость шерсти овец тонкорунных пород. Бараны-производители и овцематки породы дойчемеринофляйшшаф характеризуются высокой крепостью шерсти,  показатели, соответственно, составляют 10,12±0,05 и 9,37±0,28 км, вариабельность признака у первых в пределах – 10,06-10,17, у вторых – 7,87-10,22 км. Животные породы доне показали высокую крепость и длину шерсти, несмотря на особую тонину шерсти 70 и 80 качеств (18,7-20,5 мкм). Так, у баранов крепость шерсти соответствовала 9,45±0,09 км, овцематок – 8,48±0,25 км. Овцы породы дойчемеринофляйшшаф отличились самыми высокими колебаниями длины шерсти от 70 до 130 мм, и у 88,8% овцематок длина шерсти была выше 100 мм.