RETROSPECTIVE ANALYSIS OF THE TAXONOMIC COMPOSITION OF ZOOBENTHOS IN THE ALAKOL LAKES SYSTEM (BALKHASH-ALAKOL BASIN) | АЛАКӨЛ КӨЛДЕР ЖҮЙЕСІНІҢ (БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ БАССЕЙНІ) ЗООБЕНТОСЫНЫҢ ТАКСОНОМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫН РЕТРОСПЕКТИВТІ ТАЛДАУ | РЕТРОСПЕКТИВНЫЙ АНАЛИЗ ТАКСОНОМИЧЕСКОГО СОСТАВА ЗООБЕНТОСА АЛАКОЛЬСКОЙ СИСТЕМЫ ОЗЕР (БАЛХАШ-АЛАКОЛЬСКИЙ БАССЕЙН)

إنجليزي. Conducting a retrospective analysis of the taxonomic composition of the zoobenthos of the Alakol Lake system (2000-2023) is essential for identifying alterations or variations in community structural variables. A bibliographic method was used to study the dynamics of the taxonomic composition of the zoobenthos of the system over the past 25 years. Statistical methods (JASP) were used to assess the similarity of the taxonomic composition of zoobenthos in different years of research. After combining archival and published data with the latest data (2000-2023), the number of taxa in Lake Alakol was 192, in Lake Sasykkol – 80, in Lake Koshkarkol – 60. According to the results of the comparative analysis, over the past ten years (2013-2023) there was a tendency towards an increase in the number of taxa of the benthic fauna of lake Sasyk-Kol compared to the first decade of the 21st century (2000-2012). However, in the lakes Alakol and Koshkar-Kol, a decrease in the species richness of zoobenthos was observed. Zoobenthos communities in the lake system were unique in terms of taxonomic composition, with low similarity. These changes in the taxonomic composition and number of benthic fauna taxa occurred due to the absence or presence in the community of temporary inhabitants of bottom communities that fly out of lakes when the next generation appears.

الكازاخستانية. Алакөл көлдер жүйесінің зообентосының таксономиялық құрамына (2000-2023) ретроспективті талдау жүргізу қауымдастық көрсеткіштеріндегі өзгерістерді немесе бұзылуларды анықтау үшін маңызды болып табылады. Соңғы 25 жыл ішінде жүйенің зообентосының таксономиялық құрамының динамикасын зерттеу үшін библиографиялық әдіс қолданылды. Статистикалық әдістер (JASP) зерттеудің әртүрлі жылдарындағы зообентостың таксономиялық құрамының ұқсастығын бағалау үшін қолданылды. Мұрағаттық және жарияланған деректерді заманауи мәліметтермен біріктіргеннен кейін (2000 – 2023 жж.) Алакөл көліндегі таксондар саны 192, Сасықкөл көлінде – 80, Қошқаркөл көлінде – 60 құрады. Салыстырмалы талдау нәтижелеріне сәйкес, жалпы алғанда, соңғы он жылда (2013-2023 жж.) ХХІ ғасырдың бірінші онжылдығымен (2000-2012 жж.) салыстырғанда Сасықкөл көлінде бентостық фауна таксондарының көбеюі байқалды. Алайда, Алакөл, Қошқаркөл көлдерінде зообентостың түрлік байлығының төмендеуі байқалды. Көлдер жүйесіндегі зобентос қауымдастықтары таксондардың құрамы бойынша бір-бірінен ерекшеленді және өзара ұқсастық өте төмен болды. Су түбі фаунасының таксономиялық құрамындағы және таксондар санындағы өзгерістер, қауымдастықтың уақытша өкілдерінің болуы немесе болмауына байланысты.

الروسية. Проведение ретроспективного анализа таксономического состава зообентоса Алакольской системы озер является важной для выявления изменений или нарушений в показателях сообществ. Для изучения динамики таксономического состава зообентоса системы за последние 25 летие (2000-2023 гг.) был применен библиографический метод. Статистические методы (JASP) использованы для оценки сходства таксономического состава зообентоса в различные годы исследований. После объединения архивных и опубликованных данных с современными сведениями (2000 – 2023 гг.) число таксонов в озере Алаколь составило 192, в озере Сасыкколь – 80, в озере Кошкарколь 60. Согласно результатам сравнительного анализа, в целом за последние десять лет (2013-2023 гг.) наблюдалась тенденция к увеличению числа таксонов донной фауны в оз. Сасыкколь по сравнению с первым десятилетием XXI века (2000-2012 гг.). Однако, в озерах Алаколь и Кошкарколь наблюдалось снижение видового богатства зообентоса. Сообщества зообентоса в системе озер были своеобразными по составу таксонов при очень слабом сходстве. Изменения в таксономическом составе и в числе таксонов донной фауны произошли из-за отсутствия или присутствия в сообществе временных обитателей донных ценозов.