CHANGES IN THE DIAMETER OF DIFFERENT MUSCLE FIBERS IN SARYARKA FAT-TAILED SHEEP (ZHANAARKA INTRABREED TYPE) | САРЫАРҚА ҚҰЙРЫҚТЫ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНЫҢ (ЖАНААРҚА ТИПІ) ӘРТҮРЛІ БҰЛШЫҚ ЕТ ТАЛШЫҚТАРЫ ДИАМЕТРІНІҢ ӨЗГЕРІСІ | ИЗМЕНЕНИЕ ДИАМЕТРА РАЗЛИЧНЫХ МЫШЕЧНЫХ ВОЛОКОН САРЫАРКИНСКОЙ КУРДЮЧНОЙ ПОРОДЫ ОВЕЦ (ВНУТРИПОРОДНЫЙ ЖАНААРКИНСКИЙ ТИП)

إنجليزي. The article presents the results of a study on the formation of meat productivity in lambs of the Saryarka fat-tailed sheep breed raised at the "Zhenis" breeding farm. The authors emphasize that, in order to improve the early maturity and meat quality of this breed, the initial stage of the breeding program involved introductory crossbreeding using rams of the Edilbay breed. At the subsequent stage, rams of the Akkarabas intrabreed type of the Kazakh coarse-wooled fat-tailed breed were used. This study presents the results of research on changes in the diameter of various types of muscle fibers in Saryarka fat-tailed sheep of the Zhanaarka intrabreed type at different stages of postnatal ontogenesis. The research aims to identify morphological features of muscle tissue growth and development, which determine the meat productivity of the animals. The analysis took into account age-related changes and sex differences. Special attention was paid to the comparative assessment of the diameter of red, intermediate, and white muscle fibers in key anatomical regions. The obtained data provide a deeper understanding of muscle mass development dynamics in this breed and serve as a foundation for improving breeding and genetic programs aimed at increasing meat productivity and carcass quality. Biomaterial samples were taken from the longissimus dorsi muscle, which is the most significant in terms of meat yield. Histological processing and microscopic analysis were performed using standard methodologies, followed by digital data processing in Image, Past software.

الكازاخستانية. Мақалада «Жеңіс» асыл тұқымды зауытында өсірілетін Сарыарқа құйрықты қой тұқымының қозыларының ет өнімділігінің қалыптасуын зерттеу нәтижелері ұсынылған. Авторлар бұл тұқымның тез жетілгіштігін және ет сапасын арттыру мақсатында селекциялық жұмыстың бастапқы кезеңінде еділбай тұқымды қошқарларды қолдану арқылы сіңіре будандастыру жүргізілгенін, ал кейінгі кезеңде – қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының аққарабас ішкі тұқымдық типіне жататын қошқарлар пайдаланылғанын атап өтеді. Бұл зерттеуде Сарыарқа құйрықты қой тұқымының Жанаарқа ішкі тұқымдық типіне жататын қойларындағы бұлшықет талшықтарының әртүрлі түрлерінің диаметрінің постнатальды онтогенездің әртүрлі кезеңдерінде өзгеруі қарастырылған. Зерттеу бұлшықет тінінің өсу және даму морфологиялық ерекшеліктерін анықтауға бағытталған, бұл өз кезегінде жануарлардың ет өнімділігін айқындайды. Талдау барысында жастық өзгерістер мен жыныстық айырмашылықтар ескерілді. Негізгі анатомиялық аймақтардағы қызыл, аралық және ақ бұлшықет талшықтарының диаметрлеріне салыстырмалы баға берілді. Алынған мәліметтер бұл тұқымның бұлшықет массасының дамуының динамикасын терең түсінуге мүмкіндік береді және ет өнімділігі мен ұша сапасын арттыруға бағытталған селекциялық-генетикалық жұмысты жетілдіруге негіз бола алады. Биоматериал іріктеуі ет өнімділігі тұрғысынан ең маңызды саналатын арқа бұлшықетінің ұзын бұлшықетінен (m. longissimus dorsi) алынды. Гистологиялық өңдеу және микроскопиялық талдау стандартты әдістер бойынша жүргізілді, алынған мәліметтер Image, Past, бағдарламалары арқылы сандық  түрде өңделді. Нәтижелер бұлшықет талшықтарының барлық түрлерінің диаметрі жасқа байланысты ұлғаятынын көрсетті, алайда олардың өсу қарқыны талшық түріне және жануар жынысына байланысты әртүрлі болды. Қызыл талшықтар тұрақты өсумен ерекшеленсе, ақ талшықтар постнатальды дамудың кеш кезеңдерінде қарқынды өсуімен сипатталды. Алынған деректер Жанаарқа ішкі тұқымдық типінің жоғары ет өнімділігі мен әлеуетті тез жетілгіштігін көрсетеді. Айқындалған морфофункционалдық ерекшеліктер құйрықты қойлардың ет сапасын жақсартуға бағытталған селекциялық-генетикалық бағдарламаларда пайдаланылуы мүмкін.

الروسية. В статье представлены результаты исследования формирования мясной продуктивности ягнят сарыаркинской курдючной породы овец, разводимых на племенном заводе «Жеңіс». Авторы подчёркивают, что для повышения скороспелости и улучшения мясных качеств данной породы на начальном этапе селекционной работы применяли вводное скрещивание с использованием баранов-производителей эдильбаевской породы, а на последующем этапе — баранов аккарабасного внутрипородного типа казахской грубошёрстной курдючной породы. В данной работе представлены результаты исследования изменений диаметра различных типов мышечных волокон у овец сарыаркинской курдючной породы внутрипородного Жанааркинского типа на разных этапах постнатального онтогенеза. Исследование направлено на выявление морфологических особенностей роста и развития мышечной ткани, определяющих мясную продуктивность животных. Анализ проводился с учетом возрастных изменений и различий между полами. Особое внимание уделено сравнительной оценке диаметра волокон красных, промежуточных и белых мышечных волокон в ключевых анатомических зонах. Полученные данные позволяют более глубоко понять динамику развития мышечной массы у данной породы, а также служат основой для совершенствования селекционно-генетической работы, направленной на повышение мясной продуктивности и качества туши. Отбор биоматериала осуществлялся из длиннейшей мышцы спины, поперечный срез межреберных мышц, поперечный срез двуглавого мускула бедра, наиболее значимой с точки зрения мясной продуктивности. Гистологическая обработка и микроскопический анализ проводились по стандартным методикам, с последующей цифровой обработкой данных в программах Image, Past. Результаты показали, что диаметр всех типов мышечных волокон увеличивается с возрастом, однако темпы роста волокон варьируются в зависимости от их типа и пола животного. Красные волокна демонстрировали стабильный рост, тогда как белые волокна характеризовались более выраженной динамикой на поздних этапах постнатального развития. Полученные данные свидетельствуют о высокой мясной продуктивности и потенциальной скороспелости внутрипородного Жанааркинского типа. Выявленные морфофункциональные особенности могут использоваться в селекционно-генетических программах по улучшению мясных качеств курдючных овец.