THE STUDY ON WATER BALANCE OF OILSEED CROPS IN THE NORTHERN THAILAND 1. WATER BALANCE OF SUNFLOWER UNDER IRRIGATION CONDITION | การศึกษาการสมดุลย์น้ำของพืชน้ำมันในเขตภาคเหนือ 1. การสมดุลย์น้ำของทานตะวันในสภาพการชลประทาน

إنجليزي. The study was conducted under three irrigation schedules as 7, 10 and 14 days interval at the MCC experimental plots in late December 1986. Sunflower seeds (Hysun # 33) were drilled on the two-rows seedbed with plant spacing 75 x 25 cm. At 15 DAE, side-banding of 15-15-15 fertilizer and Borax were applied with the rate of 200 and 12.5 kg ha-1 respectively and irrigation schedules with 50 mm of water per time were established. Soil moisture content at different depths (10 cm interval) was determined at one day before and after irrigation throughout the growing period. The PET, , and Kc values were calculated from the agrometeorological data. Crop water reguirement was calculated from the water balance equation by mean of lysimeter which installed in the middle of each experimental plot. WUE was also calculated from the ratio of grain yield to the total water used throughout the growing period. Plant samples were weekly taken to determine the yield components and finally the grain yield. The results shown that total water used of sunflower crop throughout the growing season was 307.3 mm. The maximum values of , and Kc were 5.4 mm day -1 and 1.5, respectively. These values were found during the flowering period as same as the highest water reguirement. WUE based on grain yield was 0.8 kg m-3. Average soil moisture content and the amount of soil water uptake were different among the irrigation schedules. This brought to the differences in plant growth and grain yield. The highest growth rate and grain yield were recorded from the 10 days irrigation treatment.

التايلاندية. การศึกษาสมดุลย์น้ำของทานตะวันในสภาพการใช้น้ำชลประทาน ได้ทำการศึกษาที่แปลงทดลองของศูนย์วิจัยเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร  คณะเกษตรศาสตร์  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เมื่อปลายเดือนธันวาคม 2529 โดยทำการปลูกทานตะวันพันธุ์ Hysun # 33 บนร่องแบบแถวคู่ มีระยะปลูกเป็น 75 x 25 ซม. หลังงอกแล้ว 15 วัน ใส่ปุ๋ยผสมเกรด 15-15-15 และบอแรกซ์ในอัตรา 32 และ 2 กก./ไร่ ตามลำดับ  โดยวิธีโรยเป็นแถวด้านข้างของแถวปลูกแล้วพรวนดินกลบ (side-banding) ในขณะเดียวกันก็ได้ศึกษาถึงสภาพการชลประทาน โดยแบ่งการชลประทานออกเป็น 3 ระยะคือ 7,10, และ 14 วัน/ครั้ง ปริมาณน้ำที่ให้แต่ละครั้งคือ 50 มม. ในแต่ละแปลงทดลองจะติดตั้งไลซิมิเตอร์ (lysimeter) ไว้เพื่อเก็บข้อมูลการใช้น้ำ พร้อมทั้งเก็บข้อมูลทางอุตุนิยมวิทยาต่าง ๆ และทำการวัดปริมาณความชื้นในดินทุก ๆ ระยะ 10 ซม. ถึงระดับลึก 50 ซม. ทุกครั้งก่อนและหลังการชลประทาน 1 วัน พร้อมกันนี้ก็ได้สุ่มเก็บตัวอย่างพืชเพื่อศึกษาการเจริญทุก ๆ สัปดาห์จนกระทั่งถึงช่วงเก็บเกี่ยว ผลการศึกษาพบว่า ตลอดฤดูปลูกของทานตะวันจะมีการใช้น้ำไป 307.3 มม. และช่วงออกดอกเป็นช่วงที่มีการใช้น้ำสูงสุด เช่นเดียวกันกับค่าการคายระเหยจริงและค่าสัมประสิทธิ์การใช้น้ำ ซึ่งจะมีค่าสูงสุดเป็น 5.4 มม./วัน และ 1.5 ตามละดับ ส่วนประสิทธิภาพในการใช้น้ำเมื่อเทียบกับผลผลิตเมล็ดของทานตะวัน จะมีค่าเฉลี่ยเป็น 0.8 กก./ลบ.ม. ค่าเฉลี่ยปริมาณความชื้นในดินและปริมาณการดูดกลืนน้ำไปใช้ของทานตะวันจะแตกต่างกันออกไปตามระยะเวลาของการชลประทาน และพบว่าทานตะวันพันธุ์นี้สามารถให้ผลผลิตของเมล็ดได้ในอัตรา 472,475, และ 441 กก./ไร่  สำหรับระยะของการชลประทาน 7, 10, และ 14 วัน/ครั้ง ตามลำดับ ทั้งยังพบว่าทานตะวันจะมีอัตราการเจริญสูงสุดเมื่อมีการชลประทานทุก ๆ 10 วัน