The evaluation of variability of uptake and utilization efficiency of nitrogen and phosphorus in spring wheat: Part I. Field experiment | Ocena zmienności genotypowej pszenicy jarej w efektywności pobierania i wykorzystania azotu i fosforu: Część I. Doświadczenie polowe

إنجليزي. Grain yield, nitrogen and phosphorus accumulation and utilization efficiency varied considerably among spring wheat cultivars and strains grown in a field experiment. The majority of highest yielding strains had high harvest index (HI), nitrogen and phosphorus harvest index (NHI, PHI), also high amount of accumulated nitrogen in grain. The lines KOC 1477/98, KOC 2361/98, CJ 179/98, RAH 1796 showing high utilization efficiency of nitrogen and phosphorus were characterized also by high values of other tested traits. The HEC 1428/98, KOC 2003/98, KOC 2245/98, KOC 2249/98 and KOC 3845/98 showed high utilization efficiency for both nitrogen and phosphorus. The RAH 2070/98 and KOC 3530/97 had high utilization efficiency of nitrogen, the CJ 396/98, HEC 1957/98 –high utilization efficiency of phosphorus. The strains were characterized by average values of plant and grain dry matter, the same was nitrogen and phosphorus accumulation in grain, accumulation of these elements in plant was average or low. We conclude that there is a possibility of selection of spring wheat lines that integrate high grain yield with high mineral nutrients utilization.

تلميع. Rody i odmiany pszenicy jarej pochodzące z doświadczeń wstępnych roku 2001, badane w doświadczeniu polowym, różniły się istotnie pod względem masy ziarna, akumulacji i wykorzystania azotu i fosforu. Większość badanych rodów pszenicy jarej o wysokiej masie ziarna osiągnęły wysokie wartości: indeksu plonowania rolniczego (HI), indeksu plonowania dla azotu (NHI) i fosforu (PHI) oraz zakumulowanego azotu w ziarnie. Rody pszenicy jarej: KOC 1477/98, KOC 2361/98, CJ 179/98, RAH 1796 o wysokiej efektywności wykorzystania azotu i fosforu miały także wysokie wartości większości analizowanych cech. Rody: HEC 1428/98, KOC 2003/98, KOC 2245/98, KOC 2249/98 i KOC 3845/98 odznaczały się wysokimi wartościami efektywności wykorzystania zarówno azotu jak i fosforu. Rody RAH 2070/98 i KOC 3530/97 odznaczały się wysoką efektywnością wykorzystania azotu, a rody CJ 396/98, HEC 1957/98 - wysoką efektywnością wykorzystania fosforu. Jednocześnie rody te charakteryzowały się średnimi wartościami: suchej masy rośliny i ziarna, zakumulowanego azotu i fosforu w ziarnie, średnią lub niską ilością zakumulowanego azotu i fosforu w roślinie. Uzyskane wyniki wskazują na możliwość wyselekcjonowania rodów pszenicy jarej charakteryzujących się wysokim i stabilnym plonem oraz wysoką efektywnością wykorzystania składników mineralnych.