Preliminary mapping of forests of high conservation value along the Upper Neretva River, Bosnia and Herzegovina | Preliminarno kartiranje gozdov visoke ohranitvene vrednosti vzdolž Gornje Neretve, Bosna in Hercegovina

إنجليزي. The extent of temperate old-growth forests in temperate Europe is diminishing as a result of anthropogenic pressures, despite a mandate from the European Union (EU) calling for their strict protection under the Biodiversity Strategy for 2030. However, the exact extent of old-growth forests is currently unknown due to insufficient mapping, particularly in the EU candidate countries in the Balkans. Using a combined approach of dendrochronology and visual observations of old-growth structural indicators, this investigation was the first rapid survey of the forests of the Upper Neretva River in Bosnia and Herzegovina. Ten forest patches were sampled over the course of seven days. We note high heterogeneity in forest types, with a distinct gradient from the riparian zone to the upper slopes of the valley. Historical human activities, particularly coppicing and clearance for grazing pastures, were perceivable in many locations. However, through utilising visual observations and dendrochronological dating, we can estimate the abandonment of these activities over a century ago, which has resulted in a landscape rich in different habitat types, specifically large old trees essential for biodiversity. We identified the old-growth lichen indicator species Lobaria pulmonaria throughout the study area. Moreover, small patches of both Fagus sylvatica and Quercus spp. potential old-growth forests were present. We therefore recommend a moratorium on logging in the region to preserve these ecosystems as stipulated in Green Agenda for the Western Balkans – a key component of EU integration.

السلوفينية. Obseg starodavnih gozdov zmernega pasu v Evropi se zmanjšuje zaradi antropogenih pritiskov, kljub zahtevi Evropske unije, ki poziva k njihovemu strogemu varovanju v okviru strategije biotske raznovrstnosti do leta 2030. Natančen obseg starodavnih gozdov trenutno ni znan zaradi nezadostnega kartiranja, zlasti v balkanskih državah kandidatkah za članstvo v EU. Z uporabo kombiniranega pristopa dendrokronologije in vizualnih opazovanj strukturnih indikatorjev starosti je to prva preliminarna raziskava gozdov Gornje Neretve v Bosni in Hercegovini. V sedmih dneh je bilo vzorčenih deset gozdnih zaplat. Opažamo visoko heterogenost tipov gozdov, z izrazitim gradientom od obrežnega pasu do zgornjih pobočij doline. Na številnih lokacijah so bile vidne zgodovinske dejavnosti človeka, zlasti pomlajevanje in krčenje za potrebe pašništva. Z našteto metodologijo smo ocenili, da so bil te dejavnosti opuščene pred več kot stoletjem, kar je rezultiralo v pokrajini, bogati z različnimi habitatnimi tipi, zlasti z velikimi, starimi habitatnimi drevesi, ki so bistvena za biotsko raznovrstnost. Identificirali smo indikatorsko vrsto stare rasti (Lobaria pulmonaria) na celotnem območju študije. Poleg tega so bile prisotne majhne zaplate potencialnih starih gozdov Fagus sylvatica in Quercus. Zato priporočamo moratorij na sečnjo v regiji, da se ohranijo ti ekosistemi, kot je določeno v Zeleni agendi za Zahodni Balkan – ključni komponenti integracije v Evropsko unijo. Apstrakt. Preliminarno kartiranje šuma visoke zaštitne vrijednosti gornjeg toka rijeke Neretve, Bosna i Hercegovina – Površina starih šuma u kontinentalnom dijelu Evrope se smanjuje usled antropogenih uticaja, uprkos nalogu Evropske unije koji poziva na njihovu strogu zaštitu u okviru Strategije biodiverziteta do 2030. godinu. Međutim, tačan opseg starih šuma trenutno nije poznat zbog nedostatka podataka, posebno u balkanskim zemljama koje su kandidati za EU. Koristeći kombinovani pristup dendrohronologije i vizualnih posmatranja strukturnih pokazatelja starih šuma, ovo istraživanje bilo je prvo brzo istraživanje šuma gornje Neretve u Bosni i Hercegovini. Istraživanja su provedena na deset šumskih ploha u toku sedam dana. Zapažena je visoka heterogenost tipova šuma, sa izraženom poromjenom nagiba, od priobalne zone do gornjih padina. Istorijske ljudske aktivnosti, posebno sječa šuma i krčenje pašnjaka za ispašu, bile su vidljive na mnogim lokalitetima. Međutim, korištenjem metode vizuelnog opažanja i dendrohronološkog datiranja možemo reći da su te prakse napuštene već vjekovima, što je rezultiralo staništima bogatim različitim tipovima šuma, naročito onim sa velikim, starim stablima koja su bitna za biodiverzitet. Registrovali smo indikatorsku vrstu starih šuma (Lobaria pulmonaria) na cijelom području istraživanja. Povrh toga, prisutne su i male površine potencijalnih starih šuma Fagus sylvatica i Quercus. U skladu sa tim preporučujemo moratorij na sječu šuma u regiji kako bi se očuvali ovi ekosistemi, kako je propisano Zelenom agendom za Zapadni Balkan – ključnom komponentom integracije u Evropsku uniju.