اثر پرایمینگ بذور با اسید جیبرلیک و اسید سالیسیلیک بر خصوصیات جوانه‌زنی و کیفیت فیزیولوژیک بذر و گیاهچه عدس (Lens culinaris) | Effect of Seed Priming with Gibberellic Acid and Salicylic Acid on Germination Characteristic and Seed and Seedlings Physiological Quality of Lentil (Lens culinaris)

Persian. پرایمینگ بذر به‌عنوان یک راهکار مهم جهت افزایش سرعت و درصد جوانه‌زنی، افزایش کیفیت گیاهچه‌های تولیدی و استقرار مطلوب گیاه مطرح است. به‌منظور ارزیابی عکس‌العمل بذر عدس به مدت زمان پرایمینگ و غلظت مواد به‌کاررفته در پرایمینگ، آزمایشی در سال 1392 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در آزمایشگاه زراعت دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس اجرا شد. فاکتورها شامل مدت زمان پرایمینگ (4، 8 و 12 ساعت) و غلظت‌های مختلف پرایمینگ (هیدروپرایمینگ، پرایمینگ هورمونی با غلظت‌های 50، 100 و 150 پی‌پی‌ام هورمون‌های اسید جیبرلیک و اسید سالیسیلیک و بذور پرایم نشده) بود. نتایج نشان داد که اثر متقابل مدت زمان و غلظت پرایمینگ بر تمامی صفات مورد مطالعه به‌استثنای صفات بنیه بذر، درصد جوانه‌زنی و وزن خشک گیاهچه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد. کمترین زمان تا 5، 10 و 50 درصد جوانه‌زنی (72/2، 43/5 و 17/18 ساعت) از تیمار هیدروپرایمینگ در مدت زمان 12 ساعت پرایمینگ به‌دست آمد. بیشترین وزن‌تر ریشه‌چه از تیمار هیدروپرایمینگ در هر سه مدت زمان بود. بیشترین سرعت جوانه‌زنی (14/12 گیاهچه در روز) از تیمار جیبرلین 50 پی‌پی‌ام در مدت زمان 12 ساعت به‌دست آمد. بیشترین درصد جوانه‌زنی نیز از تیمار جیبرلین 50 پی‌پی‌ام به‌دست آمد. در این مطالعه بیشترین طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه و سرعت رشد نسبی مربوط به تیمار اسید جیبرلیک 100 پی‌پی‌ام در مدت زمان 8 ساعت پرایمینگ بود. به‌طور کلی، تیمار اسید جیبرلیک 100 پی‌پی‌ام اثر افزایشی بر اغلب صفات مورد اندازه‌گیری عدس داشت؛ بنابراین می‌توان به‌عنوان بهترین ترکیب تیماری در مطالعه حاضر معرفی شود.

English. One of the important strategies for increasing germination speed and germination percentage, to produce high-quality seedling and plant optimal establishment is seed priming. In order to evaluate reactions of a lentil seed to priming duration and concentrations of the applied material as priming, a factorial experiment based on a completely randomized design with three replications was done in the agronomy laboratory of agriculture and Natural Resources College of Gonbad Kavous University in 2013. Factors included priming duration (4, 8 and 12 h) and various concentrations of the priming (hydro priming, hormonal priming by gibberellic acid and salicylic acid with the concentrations of 50, 100 and 150 ppm and non primed seeds). Results showed that the interaction effect of the concentrations and duration of the priming was significant on whole measured traits except the seed vigor index, germination percentage and seedling dry weight at 1% probability level. The lowest duration of germination (5, 10, 90 and 95%) obtained in the hydropriming treatment (2.72, 5.43 and 18.17 hour). The highest radicle fresh weight was observed in hydropriming treatment in three studied durations priming. In this study; the highest rate of germination obtained from GA50ppm during 12 hours. GA50ppm increased Germination percentage (98%). The greatest radicle length, shoot length and relative growth rate was obtained in the treatment of the gibberellic acid 100 ppm during 8 hours. All the average, gibberellic acid 100 ppm in 8h had an additive effect on the most of the measured traits of the lentil seed. Therefore, it can be introduced as the best mixture treatment.