Wpływ Nawożenia Azotem na Plonowanie i Jakość Sałaty Liściowej w Uprawie Polowej na Zbiór Wiosenny | Effect of Nitrogen Fertilization on the Yield and Quality of Field-grown Leaf Lettuce for Spring Harvest

English. Two field experiments with leaf lettuce were carried out in 2006-2008. Each of them was set up in a random sub-block design in 3 replications and a two-factorial system. The first factor represented different nitrogen doses that were used to obtain the required N level in the soil prior to planting the seedlings, the levels being: 50, 100 and 150 mg N·dm^-3. The second factor incorporated 4 nitrogenous fertilizers which were different in terms of chemical composition, and, more importantly, contained different nitrogen forms for introduction to the soil: ammonium nitrate 34% N-[NH₄NO₃], calcium nitrate 15.5% N-[Ca(NO₃)₂xH₂O+NH₄NO₃], ammonium sulphate 20.0% N-[(NH4)₂SO₄], and ENTEC 26% N-[NH₄NO₃+(NH₄)₂SO₄+0.8% DMPP]. Two varieties of leaf lettuce were used: Casabella (of the type Lollo Bionda) with green leaves, and Klausia (of the type Lollo Rosa) with red leaves. The best sources of nitrogen for the lettuce plants were the fertilizers ENTEC 26 and ammonium nitrate, which in contrast to calcium nitrate and ammonium sulphate made it possible to obtain significantly higher yields of lettuce. Irrespective of the kind of the nitrogenous fertilizer used, increasing the concentration of nitrogen in the soil from 50 mg N·dm^-3 to 100 mg N·dm^-3 resulted in a significant increase in the marketable yield of lettuce. At 150 mg N·dm^-3 this yield remained at a level similar to that at 100 mg N·dm^-3. The lettuce fertilized with ammonium sulphate was marked by the lowest mean nitrate content in the leaves before harvest. The use of gradually higher doses of nitrogen resulted in a reduced dry weight content and lower levels of total and reducing sugars in lettuce leaves. With respect to yield size and quality, the recommended concentration of nitrogen in the soil for leaf lettuce should not exceed 100 mg N·dm^-3.

Polish. Dwa doświadczenia polowe z sałatą liściową przeprowadzono w latach 2006-2008. Każde z nich zostało założone metodą losowanych podbloków w 3 powtórzeniach w układzie dwuczynnikowym. Pierwszy czynnik stanowiły zróżnicowane dawki azotu zapewniające uzyskanie poziomu zasobność gleby przed sadzeniem rozsady, na poziomie: 50, 100 i 150 mg N·dm^-3. Czynnik drugi obejmował 4 następujące nawozy azotowe różniące się składem chemicznym, a przede wszystkim formą azotu, wprowadzaną do gleby: saletra amonowa 34% N-[NH₄NO₃], saletra wapniowa 15,5% N-[Ca(NO₃)₂xH₂O+NH₄NO₃], siarczan amonu 20,0% N-[(NH4)₂SO₄], ENTEC 26% N-[NH₄NO₃+(NH₄)₂SO₄+0,8% DNPP]. W badaniach wykorzystano dwie odmiany sałaty liściowej: o zielonych liściach - Casabella (typ Lollo Bionda), oraz o czerwonych liściach - Klausia (typ Lollo Rosa). Najlepszymi źródłami azotu dla sałaty były nawozy ENTEC 26 i saletra amonowa, które w porównaniu z saletrą wapniową i siarczanem amonu zapewniły uzyskanie istotnie wyższych plonów tej rośliny. Niezależnie od rodzaju zastosowanego nawozu azotowego zwiększenie koncentracji tego składnika w glebie z 50 mg N·dm^-3 do 100 mg N·dm^-3 spowodowało istotny wzrostu plonu handlowego sałaty. Przy zawartości 150 mg N·dm^-3 plon ten utrzymywał się na podobnym poziomie jak przy 100 mg N·dm^-3. Sałata nawożona siarczanem amonu odznaczała się najniższą średnią zawartością azotanów w liściach przed zbiorem. Stosowanie wzrastających dawek azotu powodowało obniżenie zawartości suchej masy oraz cukrów ogółem i redukujących w liściach sałaty. Mając na uwadze wysokość i jakość plonu zalecana koncentracja azotu w glebie dla sałaty liściowej nie powinna przekraczać 100 mg N·dm^-3.