Some reproductive parameters and seminal plasma constituents in relation to season in Akkaraman and Awassi rams | Akkaraman ve İvesi koçlarda bazı reprodüktif parametrelerin ve seminal plazma bileşenlerinin mevsimle ilişkisi

English. The aim of this study was to describe seasonal changes in scrotal circumference, sperm motility, sperm concentration, percentage of abnormal spermatozoa and biochemical and enzymatic properties of seminal plasma for 9 months in 10 mature fattailed Akkaraman and Awassi breed rams. Scrotal circumference and semen were evaluated monthly from rams and seminal plasma separated from semen to study it. Scrotal circumference, sperm motility and sperm concentration were higher during autumn months. Furthermore, autumn months showed moderate percentage of abnormal spermatozoa. The biochemical analyses of ram seminal plasma indicated that the highest values of total protein, albumin (A), globulin (G), total lipid and cholesterol were recorded in autumn while A/G ratio exhibited the lowest values. Alanine amino transferase (ALT) showed the lowest values in summer, while aspartate amino transferase (AST) and AST/ALT ratio exhibited the lowest values in autumn. The results suggest that rams show seasonality for some reproductive parameters and seminal plasma constituents; therefore Akkaraman and Awassi rams could be bred successfully in autumn months.

Turkish. Bu çalışma, yağlı kuyruklu 5 Akkaraman ve 5 İvesi olmak üzere toplam 10 koçta dokuz ay süresince skrotum çevresi, spermatozoa motilitesi ve yoğunluğu, anormal spermatozoa oranı ile seminal plazmanın biyokimyasal ve enzimatik özelliklerindeki mevsimsel değişimleri araştırmak amacıyla yapıldı. Skrotum çevresi ve sperma aylık olarak alındı ve seminal plazma ayrılarak çalışma için değerlendirildi. Skrotum çevresi, spermatozoa motilitesi ve yoğunluğunun sonbahar aylarında yüksek olduğu gözlenirken anormal spermatozoa oranının bu dönemde makul seviyelerde olduğu gözlendi. Koçların seminal plazmalarının biyokimyasal analizlerinde sonbaharda toplam protein, albumin (A), globulin (G), toplam lipid ve kolesterol miktarlarının en yüksek değerleri gözlenirken A/G oranının en düşük değerde olduğu tespit edildi. Alanine amino transferase (ALT) değeri en düşük yazın, aspartate amino transferase (AST) değeri ve AST/ALT oranı en düşük sonbaharda gözlendi. Sonuç olarak, koçların bazı reprodüktif parametrelerinin ve seminal plazma bileşenlerinin mevsimsel olarak etkilendiği ve bu yüzden Akkaraman ve İvesi koçların yetiştirme için sonbahar aylarının tercih edilmesi yararlı olacaktır.