Türkiye pamuklarının lif kalite kriterleri veri tabanının oluşturulması

English. In order to establish data base and to determine fiber quality parameters of cotton lint produced in Aegean, Cukurova, and Southeast Anatolia regions, fiber quality values of these regions were compared during 2003-2007. During the project, 100 samples were collected from cotton varieties based on planting ratio in there cotton production regions at the harvesting time. The results of analysis showed significant year x region (location) interaction, fiber quality values of regions were different among the years. Aegean cotton has higher value in terms of reading and, fiber strength, Cukurova region has better elongation value than that of other regions in 2003-2007. However, micronaire, fiber length, and yellowness of cotton grown in Cukurova region was lower than that of other cotton production regions. Cotton produced in Southeast Anatolia has higher short fiber content than rest of the cotton produced in Aegean and Cukurova regions. The result of this study showed that there is a significant variation for fiber quality parameters among cotton production regions and years, the differences in years and regions would result from environment conditions and cotton varieties. The evaluation of all parameters indicated that samples collected from Aegean region have high values in terms of some fiber quality parameters than other regions, samples collected from Cukurova region have low values for investigated fiber parameters, and samples collected from Southeast Anatolia have generally same quality values with Aegean region.

Turkish. Ülkemiz pamuk üretim bölgeleri olan Ege bölgesi, Çukurova bölgesi ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde üretilen elyafların lif kalite değerlerinin saptanması ve veri tabanının oluşturulması amacıyla 2003-2007 yılları arasında yürütülen çalışmada, bölge ürünleri lif kalite kriterleri açısından karşılaştırılmıştır. Proje süresince üç üretim bölgesinden hasat sezonları boyunca, bölgelerde ekilen çeşitlerin ekim alanları ile orantılı olarak 100'er adet kütlü örneği alınarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucu bütün lif analizlerinde yıl x bölge interaksiyonu önemli çıkmış, bölgelerin kalite değerleri yıllara göre farklılık göstermiştir. Yıllara göre bölgeler incelendiğinde; elyaf yansıma değeri, lif kopma dayanıklılığı yönünden Ege pamuklarının, lif kopma uzaması yönünden Çukurova bölgesi pamuklarının diğer bölge pamuklarından daha iyi değerler verdiği saptanmıştır. Çukurova bölgesi pamuklarının lif inceliği, lif uzunluğu, elyaf sarılık değeri, Güneydoğu Anadolu pamuklarının kısa elyaf içeriği yönünden diğer bölge pamuklarından daha kötü durumda oldukları saptanmıştır. Yapılan çalışmada birçok lif özelliğinde bölgeler arasındaki farklılığın önemli olduğu, lif kalite karakterlerinin yıllara ve bölgelere göre değiştiği, yıllar ve bölgeler arasındaki farklılığın çevresel etmenlerle birlikte bölgelerde ekilen çeşit desenin değişmesinden kaynaklandığı saptanmıştır. Bütün lif özellikleri açısından genel bir değerlendirme yapıldığında Ege bölgesinden alınan örneklerin bazı kalite kriteri açısından diğer bölge ürünlerinden daha yüksek kalite değerleri taşıdığı, Çukurova bölgesinden alınan örneklerin diğer bölgelerden alınan örneklerden daha düşük kalite değerleri verdiği, Güneydoğu Anadolu bölgesinden alınan örneklerin ise genellikle Ege bölgesinden alınan örneklere yakın değerler verdiği saptanmıştır.