Some researches to determine biological traits and damages of pistachio bark beetle (Hylesinus vestitus M.R.) and natural enemies | Antepfıstığı karagöz kurdu (Hylesinus vestitus M.R.)'nun zarar durumu, bazı biyolojik özellikleri ve doğal düşmanlarının belirlenmesi üzerine çalışmalar

English. This research was carried out to determine some biological traits, damages and natural enemies of pistachio bark beetle (Hylesinus vestitus M.R.) in pistachio orchards of Kahramanmaraş, Gaziantep and Şanlıurfa in 2008_2009. Two different ecological environments were used to pursue the biology of the pest. The branches which wintered adults laid eggs collected from nature were cultured. The dates that adults got out from trap branches and got into branches, ovulation status, opening time of eggs, larvae period, pupae period, first adults appearing and climatical data were determined properly. However, some morphological traits of pest were determined. Parasitoids were obtained from branches that the pest was in it collected from the nature at different periods and determined beneficial species. In addition, adult appearing of the pest is pursued during 2008- 2009 years. According to research results, determined that the areas of surveys handled on was immersed with the pest and specially beside the city sites the pest damage was more intensive, the pest offspring per year, first adult appearing was the last period of April and the first period of May, during the bud opening period. In trap branches Carphoborus perisi Chapuis, 1873 (Coleoptera: Scolytidae), Sinoxylon sexdentatum Olivier,1790 (Coleoptera: Bostrychidae), Paraxylogenes pistaciae Damoiseau, 1968 (Coleoptera: Bostrichidae: Bostrichinae: Xyloperthini), Antthaxia brevis Gory & Laporte, 1839, (Coleoptera: Bubrestidae), Acmaeoderella sp. (Coleoptera: Bubrestidae) species were determined, except H. vestitus. As a natural enemy the Cheiropachus quadrus (F) (Hymenoptera: Pteromalidae) and another species that got out from trap branches are Norbanus sp. Walker (Hymenoptera: Chalcidoidea) were determined.

Turkish. Bu çalışma, 2008-2009 yılları arasında antepfıstığı zararlısı olan Antepfıstığı Karagöz Kurdu (Hylesinus vestitus M.R.)'nun zarar durumu, bazı biyolojik özellikleri ve doğal düşmanlarının belirlenmesi amacıyla Kahramanmaraş, Gaziantep ve Şanlıurfa' da bulunan antepfıstığı bahçelerinde yürütülmüştür. Zararlının biyolojisini takip etmek için ekolojik özellikleri farklı iki ortam kullanılmıştır. Doğadan toplanılan kışlamış erginlerin yumurta bırakmak amacıyla girdiği tuzak dallar kültüre alınmıştır. Kışı geçiren erginlerin kışlakları terk edip tuzak dallara geçtikleri tarihler, yumurtlama durumu, yumurtaların açılma süresi, larva süresi, pupa süresi, ilk ergin çıkışları ve bu dönemdeki iklim verileri düzenli bir şekilde saptanmıştır. Bununla birlikte zararlının bazı morfolojik özellikleri ortaya konulmuştur. Değişik dönemlerde doğadan toplanan zararlının içinde bulunduğu tuzak dallardan parazitoid elde edilmiş ve yararlı türler saptanmıştır. Ayrıca zararlının 2008- 2009 yıllarında ergin çıkışı takip edilmiştir. Araştırmalar sonucunda survey çalışmalarının yürütüldüğü alanların önemli ölçüde zararlı ile bulaşık olduğu ve özellikle yerleşim alanlarına yakın olan bahçelerde zararının daha da şiddetli olduğu, zararlının yılda bir döl verdiği, ilk ergin çıkışlarının nisan ayı sonu, mayıs ayı başlarında karagözlerin kabardığı dönemde gerçekleştiği, tuzak dallardan H. vestitus dışında Carphoborus perisi Chapuis, 1873 (Coleoptera: Scolytidae), Sinoxylon sexdentatum Olivier,1790 (Coleoptera: Bostrychidae), Paraxylogenes pistaciae Damoiseau, 1968 (Coleoptera: Bostrichidae: Bostrichinae: Xyloperthini), Antthaxia brevis Gory & Laporte, 1839, (Coleoptera: Bubrestidae), Acmaeoderella sp. (Coleoptera: Bubrestidae) tülerinin çıkışının gerçekleştiği, doğal düşman olarak ise Cheiropachus quadrus (F) (Hymenoptera: Pteromalidae) ve tuzak dallardan çıkan, başka bir tür olan Norbanus sp. Walker (Hymenoptera:Chalcidoidea ) saptanmıştır.