Determination of the optimum farm organizations in the livestock farms dependent on natural rangelands: The case of Erzurum province | Meraya dayalı hayvancılık yapan işletmelerde optimum ürün bileşiminin belirlenmesi: Erzurum ili örneği

English. In this study, it was aimed to investigate the optimum farm organization (OFO) in the farms dependent on natural rangelands in Erzurum province. Study villages were selected purposively from those of which rangeland quality degrees (RQD) were determined previously. In determination of the sample size, stratified sampling method was employed. Study data belonged to 2004-2005 production year and were obtained from the face to face farmer interviews resulted in 99 completed questionnaires. In analysis of the data descriptive statistics methods and linear programming method were employed. According to the results, 16,5% of rangeland quality brought about 5313 TL gross margin difference between the farms. The first and third farm groups were obtained the highest and lowest gross margins respectively. In OFOs, crop pattern was formed to support animal production. According to OFO's, an increase can be achieved in gross margins of the farms by 71,2%, 93,1% and 132,2% in the first, second and the largest groups respectively. About 64% and 48% of the barns were not utilised in the first and second group of farms respectively as full capacity was achieved in the largest group. This suggests that the smaller the farm size the more viable the small ruminant production.

Turkish. Bu çalışma ile meraya dayalı üretim yapan tarım işletmelerinde optimum işletme organizasyonları belirlenmiştir. Çalışmanın yürütüldüğü köyler gayeli olarak mera kalite dereceleri önceden belirlenmiş olan köyler arasından seçilmiştir. Örnek büyüklüğünün belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler 2004-2005 yılı üretim dönemine aittir. Çiftçilerle yüz yüze gerçekleştirilen anket çalışmaları 99 anket ile sonuçlanmıştır. İşletmeler 0-120, 121-250 ve 251 da ve yukarısı olmak üzere üç grupta ele alınmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik yöntemleri ve doğrusal programlama yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre mevcut organizasyonda %16,5 kalite derecesi farkı bulunan köylerdeki işletmelerin brüt kârlarında ortalama 5313 TL fark hesaplanmıştır. Dekara en yüksek brüt kâr 1. grup işletmeler, en düşük brüt kâr ise 3. grup işletmeler tarafından elde edilmiştir. Planlarda bitkisel üretim deseni hayvansal üretimi destekleyecek şekilde şekillenmiştir. Planlama neticesinde işletmelerin elde ettiği brüt kârlarda, birinci, ikinci ve üçüncü grup işletmelerde sırasıyla %71.2, %93,1 ve %132,2 oranlarında artış sağlanabileceği hesaplanmıştır. Plana göre birinci, ikinci ve üçüncü grup işletmelerde işgücü varlığının sırasıyla %48,0, %18,5 ve %23,3'ü değerlendirilememiştir. Ahır yerinin ise birinci ve ikinci grup işletmelerde sırasıyla %63,8 ve %47,9'u kullanılamamış, üçüncü grup işletmelerde ise tamamı değerlendirilmiştir. Bu sonuç, büyükbaş hayvancılığın büyük işletme gruplarında daha kârlı olduğu, küçük işletme gruplarında koyunculuğa ağırlık verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılabilir.