Güneydoğu Anadolu Bölgesi Pamuklarının Lif Kalite Özelliklerindeki Değişim Sınırlarının Belirlenmesi | Determination of Variation Limits of Cotton Fibre Quality Characteristics of the Southeastern Anatolia Region

English. This study was carried out to determine the limits of variation in fiber quality characteristics of cotton varieties produced in Şanlıurfa and Diyarbakır, two important provinces where cotton production is intense in the Southeastern Anatolia Region of Türkiye, and to reveal the fiber quality values of the region. This study was carried out under the coordination of GAP International Agricultural Research and Training Center within the scope of the EU/PA Project “Regional Industrial Collaboration in Cotton Fibre Manufacturing Project”. In the study, 1090 fiber samples, belonging to six different cotton varieties collected from ginning factories in Şanlıurfa and Diyarbakır provinces, were used as material. The analysis was performed using High Volume Instrument (HVI). In the frequency distribution, it was determined that cotton fibers produced in the region were in the middle and long fiber group in terms of fiber length, they were in the middle, strong and very strong group in terms of fiber strength, and the material was generally in the medium and thick group in terms of fiber fineness. Most of the material was taken place in the medium group for fiber uniformity; very low and low for short fiber index; high and medium for elongation; mature and very mature for fiber maturity. The results of the spinning consistency index showed that 59.2% of the material changed between 119.41 to 135.83 and 31.3% of the materials changed from 135.83 to 152.24. The 58.2% of the material had 74 and higher brightness values, while the material was taken place in the white and slightly white color group and the majority of the material (65%) had low trash content. The results of this study indicated that cotton fibers produced in the Southeastern Anatolia Region have superior quality values that meet the demands of the textile industry.

Turkish. Bu çalışma, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde pamuk üretiminin yoğun olarak yapıldığı önemli iki il olan Şanlıurfa ve Diyarbakır’da üretilen pamuk çeşitlerinin lif kalite özelliklerindeki değişim sınırlarını belirlemek ve bölgenin lif kalite değerlerini ortaya çıkarabilmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü koordinatörlüğünde yürütülen ve AB/IPA Projesi olan “Pamuk Lifi İmalatında Bölgesel Sınai İşbirliği Projesi” kapsamında Şanlıurfa ve Diyarbakır illerindeki çırçır fabrikalarından toplanan 6 adet pamuk çeşidinden elde edilen 1090 adet lif örneği materyal olarak kullanılmış olup, analizler HVI (High Volume Instrument) cihazı ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan frekans dağılımında bölgede üretilen pamuk liflerinin lif uzunluğu bakımından orta ve uzun lifli grupta yer aldıkları, lif kopma dayanıklılığı bakımından orta, sağlam ve çok sağlam grubunda oldukları, lif inceliği bakımından ise materyalin genelde orta ve kalın grubunda oldukları belirlenmiştir. Lif üniformite oranı açısından materyalin büyük çoğunluğunun orta grupta, kısa lif oranı bakımından ise liflerin büyük çoğunluğunun çok düşük ve düşük grubunda yer aldıkları, lif kopma uzaması bakımından materyalin büyük çoğunluğunun yüksek ve orta gruba girdikleri, lif olgunluğu bakımından materyalin olgun ve çok olgun oldukları, iplik olabilirlik indeksi bakımından materyalin % 59.2’sinin 119.41 ile 135.83 arasında, % 31.3’ünün 135.83 ile 152.24 arasında değiştiği, materyalin % 58.2 sinin lif parlaklık değerinin 74 ve üzerinde olduğu, sarılık yönünden ise liflerin beyaz ve hafif sarı gruplarında yer aldıkları ve liflerin büyük çoğunluğunun (% 65’inin) yabancı madde miktarının düşük olduğu görülmüştür. Elde edilen bu veriler Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamuk liflerinin tekstil sanayinin taleplerini karşılar nitelikte üstün kalite değerlerine sahip olduğunu göstermektedir.