ارزیابی عملکرد و سنجه‌های انرژی و اقتصادی نظام‌های مختلف خاک‌ورزی و کودی ذرت (Zea mays L.)

به ­منظورطالعه عملکرد و سنجه­های ورودی- خروجی انرژی و اقتصادی نظام­های مختلف خاک­ورزی و کودی ذرت، تحقیقی به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در اراضی کشاورزی شهرستان بهبهان در طی سالهای 1394 و 1395 انجام شد. سه عامل خاک­ورزی حداقل، کاهش­یافته و متداول در کرت­های اصلی و نظام­های کودی مختلف شامل ­­­زیستی (نیتروکسین و بیوسوپرفسفات، هر کدام یک لیتر در هکتار)، کو­دامی (30 تن کود گاوی در هکتار)،  توصیه شده شیمیایی(250کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 150 کیلوگرم در هکتار فسفات)، نصف توصیه شده شیمیایی (50 درصد کودهای شیمیایی توصیه شده)، تلفیق کود­زیستی و نصف توصیه شده شیمیایی، تلفیق کود­دامی و نصف توصیه شده شیمیایی و تلفیق کودزیستی و دامی، در کرت­های فرعی قرار گرفتند. بیشترین عملکرد دانه ( 10005 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد ساقه و برگ (8409 کیلوگرم در هکتار) از تیمار کود تلفیقی دامی و شیمیایی همراه با خاک­ورزی کاهش­یافته به دست آمد. تیمار کود تلفیقی دامی و شیمیایی همراه با خاک­ورزی متداول، بالاترین انرژی ورودی (7/45886 مگاژول در هکتار) و کود تلفیقی دامی و شیمیایی در خاک­ورزی کاهش­یافته، بیشترین انرژی خروجی (5/309459 مگاژول در هکتار) را داشته­اند.  به هر حال در میان تیمارهای آزمایشی، ترکیب کود­زیستی و خاک­ورزی حداقل، بالاترین کارایی استفاده از انرژی (59/8) و بهره­وری انرژی (28/0 کیلوگرم بر مگاژول) را موجب شد. تیمار کود تلفیقی زیستی و دامی در خاک­ورزی متداول، بیشترین انرژی ویژه (64/32 مگاژول بر کیلوگرم) و کود تلفیقی دامی و شیمیایی در نظام خاک­ورزی کاهش یافته، مقدار بیشینه انرژی خالص (266051 مگاژول در هکتار) را موجب شدند. کمترین میزان هزینه (32097340 ریال در هکتار) مربوط به کود­زیستی همراه با خاک­ورزی حداقل و بالاترین درآمد خالص (69810430 ریال در هکتار) از تیمار کود تلفیقی دامی و شیمیایی با خاک­ورزی کاهش یافته محاسبه شد. همچنین بالاترین نسبت سود به هزینه (97/2) مربوط به تیمار تلفیق کود تلفیقی زیستی و شیمیایی همراه با خاک­ورزی حداقل و بیشترین بهره­وری اقتصادی (26/0گرم بر ریال) از کود تلفیقی زیستی و شیمیایی در خاک­ورزی حداقل حاصل شد. نتایج تحقیق نشان داد که روش­های خاک­ورزی کمتر و استفاده از کودهای زیستی و دامی و تلفیقشان با نصف کود شیمیایی توصیه شده یک راهکار مؤثر برای بهبود کاربرد منابع در کشاورزی است.