MICROBIAL INOCULATION OF PLANTS BY RHIZOSPHERE MICROORGANISMS-DESTRUCTORS OF OIL IN MODEL SYSTEMS | МОДЕЛЬДІ ЭКОЖҮЙЕЛЕРДЕ МҰНАЙДЫ ЫДЫРАТУҒА ҚАБІЛЕТТІ РИЗОСФЕРАЛЫ МИКРООРГАНИЗМ-ДЕСТРУКТОРЛАРЫМЕН ӨСІМДІКТЕРДІ МИКРОБТЫ ИНОКУЛЯЦИЯЛАУ | МИКРОБНАЯ ИНОКУЛЯЦИЯ РАСТЕНИЙ РИЗОСФЕРНЫМИ МИКРООРГАНИЗМАМИ-ДЕСТРУКТОРАМИ НЕФТИ В МОДЕЛЬНЫХ СИСТЕМАХ

English. A sufficient number of destructive contaminant microorganisms in association with the plant which provides the reduction of pollutants in the environment are one of the important conditions for the successful application of rhizoremediation. Using the techniques of plant inoculation withoil destructing strains is an effective way to increase plant tolerance to pollutants and contributes to the effectiveness and acceleration of rhizore-mediation. Thus, the study of the nature of the interactions between microorganisms and the root zone of the plants contaminated with petroleum hydrocarbons in model systems have shown the detection of strains identifiedas Gordonia terrae L-RP18 and Rhodococcuserythropolis L-RP20 after the .inoculation of alfalfa with micro-organisms.After estimating the number of microorganisms in the rhizosphere and rhizoplane it has been shown that the number of microorganisms on the surface of the roots was higher comparing to the rhizosphere, which may be associated with the release of exudates by plants that stimulate microbial activity. Analysis of biometric indicators showed that the length of the shoots was 30% higher than in control samples without bacteria. The best protective effect on the plants was observed in systems containing strains.

Kazakh. Ризоремедиацияны қолданудың маңызды жағдайларының бірі ортадағы ластандырушының деңгейін азайтуды қамтамасыз ететін өсімдіктер мен микроорганизмдердің бірлестігі, ластандын-дырушынының жоғары деңгейдегі мөлшерін ыдыратуды қамтамасыз ету болып табылады. Өсімдіктер мен мұнайдың деструктор-штаммдарын инокуляциялау тәсілдері өсімдіктердің ластандырушыға төзімділігін жоғарылатудың эффективті әдістері ретінде ұсынылады, сонымен қоса ризоремедиацияны жылдамдығын қабілеттендіреді және нәтижесін жоғарылатады. Сонымен, модельді жүйеде өсімдіктің мұнай көмірсутектерімен ластанған тамыр аймағы мен инокуляцияланған микроорганизмдердің бірлесіп әсер ету сипатын зерттеу кезінде жоңышқа өсімдігінің тамыр аймағында инокуляцияланған Gordonia terrae L-RP18 және Rhodococcus erythropolis L-RP20 штамдарының бар екендігі байқалды. Ризоплан мен ризосферадағы микроорганизмдердің санын бағалауда тамырдың беткі жағында микро-организмдердің саны ризосферамен салыстырғанда жоғарылау болды, ол өсімдіктердің микробтардың белсенділігін артыратын экссудаттардың бөлінуіне байланысты болуы мүмкін. Биометриялық көрсеткіштердің талдауы бойынша бактериясы жоқ бақылау үлгісіне қарағанда бактерия клеткалары инокуляцияланған үлгілерде өскіндердің ұзындығы 30 % жоғары болды. Яғни, өсімдіктерде микроорганизмдердің штамдары инокуляцияланған жүйелерде едәуір жоғары қорғаныштық әсер байқалды.

Russian. Одним их важных условий успешного применения ризоремедиации является достаточное количество разрушающих загрязнитель микроорганизмов в ассоциации с растением обеспечивающих снижение уровня поллютанта в среде. Использование приемов инокуляции растений штаммами-деструкторами нефти представляется эффективным способом повышения толерантности растения к загрязнителю и способствует повышению результативности и ускорению ризоремедиации. Так, при изучении характера взаимодействия интродуцированных микроорганизмов с корневой зоной растений загрязненных углеводородами нефти в модельных системах показало, что на корнях растений люцерны выявлены инокулированные штам-мы Gordoniaterrae L-RP18 и Rhodococcuserythropolis L-RP20. При оценке численности микроорганизмов в ризоплане и ризосфере было показано, что численность микроорганизмов на поверхности корней была выше по сравнению с ризосферой, что может быть связано с выделением экссудатов растениями, что стимулирует микробную активность. Анализ биометрических показателей показал, что длина побегов была на 30% выше, чем в контрольных образцах без бактерий. Наилучший защитный эффект на растения наблюдался в системах, содержащие штаммы внесенных микроорганизмов. Одним из основных условий успешного применения фиторемедиации является хорошая приживаемость и развитие используемых растений и связанное с этим достаточное количество разрушающих загрязнитель микроорганизмов, которые в ассоциации с растением обеспечивают снижение уровня поллютанта в среде. Использование приемов инокуляции растений штаммами-деструкторами загрязнителя представляется эффективным способом повышения толерантности растения к загрязнителю - токсиканту и способствует повышению результативности и ускорению фиторемедиации, особенно на начальных ее этапах [1, 2]. Инокуляция растений активными штаммами-деструкторами способствует снижению поллютантного стресса. Улучшение роста растений в загрязненном грунте может происходить как за счет снижения его фитотоксичностив результате микробной деградации поллютанта, так и за счет стимулирующейрост растений активности штаммов-инокулянтов. Микроорганизмы-инокулянты влияют на продукцию корневых выделений самим своим присутствием в среде, разлагая вещества, выделяемые корнями, а также посредством своих метаболитов и ферментов увеличивают проницаемость клеточных мембран, вызывая тем самым усиление экссудации.Целью работы явилось изучение характера взаимодействия интродуцированных микроорга-низмов с корневой зоной растений в модельных системах загрязненными углеводородами нефти.