PL: Zmiany klimatycznego bilansu wodnego i bilansu cieplnego pszenicy jarej w wybranych rejonach Polski

abstractPL: Celem pracy była analiza struktury klimatycznych bilansów wodnych oraz bilansów cieplnych powierzchni pokrytej pszenicą jarą. Cel realizowano poprzez przedstawienie i analizę modelowych wyników badań dotyczących wartości składowych bilansu cieplnego i klimatycznego bilansu wodnego dla czterech zróżnicowanych klimatycznie rejonów Polski: Gorzowa Wielkopolskiego (1970-1995), Bydgoszczy (1945-2004), Łodzi (1954-1995) oraz Wrocławia (1964-2000). Obliczenia przeprowadzono dla dekad okresu wegetacji pszenicy jarej (IV-VIII). Składowe bilansu cieplnego wyznaczono metodą MBC Olejnika i Kędziory. Klimatyczny bilans wodny zdefiniowano jako różnicę między opadem, a ewapotranspiracją potencjalną wyznaczoną metodą Penmanna. Szczegółowej analizie poddano dekadowe wartości klimatycznych bilansów wodnych dla okresów wegetacji o ekstremalnych sumach opadów z wielolecia. Analizowano również sumy klimatycznych bilansów wodnych z okresów IV-VIII, które w prawie wszystkich okresach wegetacji były ujemne co wskazuje na niekorzystne warunki wodne przejawiające się niedoborami wody. Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, we wszystkich badanych rejonach, zmiany w strukturze bilansu cieplnego przejawiające się wzrostem wartości współczynnika Bowena (iloraz strumienia ciepła jawnego i utajonego). Fakt ten świadczy o przeznaczaniu coraz większych ilości energii, dostarczanej do powierzchni czynnej (promieniowanie netto), na ogrzewanie atmosfery (ciepło jawne), i coraz mniejszych ilości energii na parowanie (ciepło utajone). Zmiany te potwierdza zaobserwowany we wszystkich rejonach wzrost średniej temperatury powietrza z okresu wegetacji pszenicy jarej (IV-VIII).

abstractEN: The aim of the work was to analyze the structure of climatic water balances and heat balances of the surface covered with spring wheat. The goal was achieved by presenting and analyzing model research results on the values of the components of the heat balance and climatic water balance for four climatically diverse regions of Poland: Gorzów Wielkopolski (1970-1995), Bydgoszcz (1945-2004), Łódź (1954-1995) and Wrocław (1964) -2000).

status: finished

collation: 102, [5]