USEFUL AND HARMFUL ENTOMOFAUNA IN THE APPLE ORCHARD, WHICH IS MAINTAINED IN VARIOUS PEST CONTROL SYSTEMS | ЗИЯНКЕСТЕРМЕН ӘРТҮРЛІ КҮРЕСУ ЖҮЙЕСІНДЕ КҮТІП-БАПТАЛҒАН АЛМА БАҒЫНДАҒЫ ПАЙДАЛЫ ЖӘНЕ ЗИЯНДЫ ЭНТОМОФАУНА | ПОЛЕЗНАЯ И ВРЕДНАЯ ЭНТОМОФАУНА В ЯБЛОНЕВОМ САДУ, ЗА КОТОРОЙ УХАЖИВАЮТ ПРИ РАЗЛИЧНЫХ СИСТЕМАХ БОРЬБЫ С ВРЕДИТЕЛЯМИ

English. In 2021-2022 , measures were taken to control the state of entomofauna of apple orchards grown under biological, complex and chemical protection conditions in Almaty region. In total, 43 pests belonging to 27 relatives were registered in the garden, where biological control was carried out. In the garden, where complex and chemical control was carried out, 35 and 26 species compositions were recorded. Apple fruit Beetle - Cydia pomonella, is the main pest of all apple orchards in Almaty region. Other pests with a high density in gardens with complex protection measures are apple moth – Hoplocampa testudinea, tortoiseshell butterflies and weevils : Phyllobius oblongus, Rhynchites bacchus and R. aequatus. The population of aphids , leafhoppers, Epicometis hirta and leafhoppers has increased periodically.In total, 30 predators belonging to 4 orders and 7 families were found. Biological protection there were too many useful insects in the orchard. In total, 30 predatory parasites belonging to 4 orders and 7 families were found. The Blood Maiden beetle has played an important role as the highest population density and natural regulators of the number of small pests.7 parasites belonging to the family Hymenoptera have been found to be the most important natural regulators of aphids ,flycatchers, and leafhoppers. The population density of useful insects in the complex protection garden was low, but their importance as a natural pest control was high. In chemically treated Gardens, insecticide treatment reduces the number of pests and beneficial insects. Before carrying out chemical treatment , it is necessary to know the phenphase of biologically useful insects. The lack of natural regulators can lead to an increase in the population density of leafhoppers , aphids and other pests.

Kazakh. 1996-2004 жж Болгарияда  биологиялық , кешенді және химиялық қорғау жағдайында өсірілген алма бақтарының энтомофаунасы жағдайына бақылау шаралары жүргізілді. Биологиялық күрес жүргізілген бақта барлығы 27 туысқа жататын  43 зиянкес тіркелді. Кешенді және химиялық күрес жасалған бақта 35 және 26 түр құрамы тіркелді.  Алма жеміс жемірі - Cydia pomonella, Болгариядағы барлық алма бақтарының негізгі зиянкестері болып табылады.  IPM бар бақшалардағы тығыздығы жоғары басқа зиянкестер алма егеуіші – Hoplocampa testudinea, тортрицидтік көбелектер және бізтұмсықтар : Phyllobius oblongus, Rhynchites bacchus және R. aequatus. Біте , жапырақ жемірлері, Epicometis hirta және жапырақ кемірушілердің популяциясы кезеңді түрде өсті.4 отряд пен 7 тұқымдасқа жататын барлығы 30 жыртқыш  табылды. Қан қызы қоңызы популяцияның ең жоғары тығыздығы және ұсақ зиянкестер санының табиғи реттеушілері ретінде маңызды рөл атқарды.7 Hymenoptera тұқымдасына жататын паразиттер   бітелер ,қабыршаққанаттылардың, жапырақ жемірлердің  маңызды табиғи реттеушілері болды. Пайдалы жәндіктердің популяциясының тығыздығы IPM бақшасында төмен болды, бірақ олардың зиянкестермен табиғи күресу ретіндегі маңызы жоғары  болды.  

Russian. 2021-2022 жж Алматы облысында  биологиялық , кешенді және химиялық қорғау жағдайында өсірілген алма бақтарының энтомофаунасы жағдайына бақылау шаралары жүргізілді. Биологиялық күрес жүргізілген бақта барлығы 27 туысқа жататын  43 зиянкес тіркелді. Кешенді және химиялық күрес жасалған бақта 35 және 26 түр құрамы тіркелді.  Алма жеміс жемірі - Cydia pomonella, Алматы облысындағы  барлық алма бақтарының негізгі зиянкестері болып табылады.  Кешенді қорғау шаралары  бар бақшалардағы тығыздығы жоғары басқа зиянкестер алма егеуіші – Hoplocampa testudinea, тортрицидтік көбелектер және бізтұмсықтар : Phyllobius oblongus, Rhynchites bacchus және R. aequatus. Біте , жапырақ жемірлері, Epicometis hirta және жапырақ кемірушілердің популяциясы кезеңді түрде өсті.4 отряд пен 7 тұқымдасқа жататын барлығы 30 жыртқыш  табылды. Биологиялық қорғау  жеміс бағында пайдалы жәндіктер өте көп болды. 4 отряд пен 7 тұқымдасқа жататын барлығы 30 жыртқыш паразиттер табылды. Қан қызы қоңызы популяцияның ең жоғары тығыздығы және ұсақ зиянкестер санының табиғи реттеушілері ретінде маңызды рөл атқарды.7 Hymenoptera тұқымдасына жататын паразиттер  бітелер ,қабыршаққанаттылардың, жапырақ жемірлердің  маңызды табиғи реттеушілері болып табылды. Пайдалы жәндіктердің популяциясының тығыздығы кешенді қорғау бақшасында төмен болды, бірақ олардың зиянкестермен табиғи күресу ретіндегі маңызы жоғары  болды. Химиялық жолмен өңделген  бақтарда инсектицидтермен емдеу зиянкестер мен пайдалы жәндіктердің  көп мөлшері мөлшерін  азайтады. Химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізер алдында , биологиялық пайдалы жәндіктердің фенфазасын білу қажет. Табиғи реттеушілердің болмауы жапырақ ширатқышы , біте және басқа зиянкестердің популяциясының тығыздығының ұлғаюына әкелуі мүмкін.