RESEARCH OF THE PROCESSES OF FREEZE DRYING BERRIES | ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ | ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОЦЕССОВ СУБЛИМАЦИОННОЙ СУШКИ ЯГОД

English. This article presents the results of research on the freeze-drying processes of berries using mobile vacuum freeze-drying units developed to enhance the efficiency of agricultural product processing in Kazakhstan. The novelty of the study lies in the proposal of compact and energy-efficient units that are easily transportable and can be utilized in remote agricultural regions. This allows farmers to preserve their produce without loss of quality, which is particularly relevant for areas with limited infrastructure. The work includes experimental studies aimed at optimizing drying parameters, such as controlling the temperature on the surface and at the center of the product, as well as the pressure in the chamber. It has been established that at a pressure of 20±5 Pa, the temperature of the desublimator should be below -20°C, while the surface temperature of the product during the sublimation stage should be within -25±5°C. The results demonstrate that the proposed technology reduces drying time to 7-8 hours while maintaining the high quality of the final product, including its nutritional properties, color, and taste. The novelty of the work also lies in the development of an automatic control system for the drying process, which increases the accuracy of parameter control and reduces energy consumption. These findings are of significant interest to the agro-industrial sector, particularly for small farms aiming to improve production efficiency and preserve product quality.

Kazakh. Бұл мақалада Қазақстан жағдайында ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеу тиімділігін арттыру үшін әзірленген мобильді вакуумдық сублимациялық кептіру қондырғыларын пайдалана отырып, жидектерді сублимациялық кептіру процестерінің нәтижелері көрсетілген. Зерттеудің жаңалығы инфрақұрылымы шектеулі аймақтар үшін өте маңызды болып табылатын, ауыл шаруашылық өнімдерін сапасын жоғалтпай сақтауға мүмкіндік беретін ыңғайлы және энергия үнемдейтін қондырғыларды ұсыну болып табылады. Жұмыста өнімнің бетіндегі және ортасындағы температураны, сондай-ақ камерадағы қысымды бақылау арқылы кептіру режимдерін оңтайландыруға бағытталған тәжірибелік зерттеулер жүргізілді. 20±5 Па қысымда десублиматордың температурасы -20°C-тан төмен болуы керек, ал сублимация кезеңінде өнімнің беткі температурасы -25±5°C шегінде болуы керек екені анықталды. Нәтижелер көрсеткендей, ұсынылған технология қорытынды өнімнің сапасын, оның қоректік қасиеттерін, түсін және дәмін сақтай отырып, кептіру уақытын 7-8 сағатқа дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Жұмыстың жаңалығы сонымен қатар кептіру процесін автоматты басқару жүйесін әзірлеу болып табылады, бұл параметрлерді бақылау дәлдігін арттырады және энергия шығындарын азайтады. Бұл зерттеулер ауыл шаруашылық кешені үшін, әсіресе өндірістің тиімділігін арттыруға және өнім сапасын сақтауға ұмтылатын шағын фермерлік шаруашылықтар үшін айтарлықтай қызығушылық тудырады.

Russian. В данной статье представлены результаты исследования процессов сублимационной сушки ягод с использованием мобильных вакуумных сублимационных установок, разработанных для повышения эффективности обработки сельскохозяйственной продукции в условиях Казахстана. Новизна исследования заключается в предложении компактных и энергосберегающих установок, которые легко транспортируются и могут быть использованы в удалённых сельскохозяйственных регионах. Это позволяет фермерам сохранять продукцию без потери качества, что особенно актуально для регионов с ограниченной инфраструктурой. В работе проведены экспериментальные исследования, направленные на оптимизацию режимов сушки, включая контроль температуры на поверхности и в центре продукта, а также давления в камере. Установлено, что при давлении 20±5 Па температура десублиматора должна быть ниже -20°C, а температура на поверхности продукта на этапе сублимации — в пределах -25±5°C. Результаты показывают, что предложенная технология позволяет сократить время сушки до 7-8 часов при сохранении высокого качества конечного продукта, включая его питательные свойства, цвет и вкус. Новизна работы также заключается в разработке системы автоматического управления процессом сушки, что повышает точность контроля параметров и снижает энергозатраты. Данные исследования представляют значительный интерес для агропромышленного комплекса, особенно для малых фермерских хозяйств, стремящихся к повышению эффективности производства и сохранению качества продукции.