ISSUES OF DETERMINING DISPUTED KINSHIP IN FARM ANIMALS AND THEIR APPLIED SIGNIFICANCE IN THE JUDICIAL SYSTEM | АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖАНУАРЛАРЫНЫҢ ДАУЛЫ ТУЫСТЫҒЫН ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ СОТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҚОЛДАНБАЛЫ МӘНІН АНЫҚТАУ МӘСЕЛЕЛЕРІ | ВОПРОСЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ СПОРНОГО РОДСТВА У СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННЫХ ЖИВОТНЫХ И ИХ ПРИКЛАДНОЕ ЗНАЧЕНИЕ В СУДЕБНОЙ СИСТЕМЕ

English. The imperfection of the legislative system in determining kinship in farm animals opens loopholes for abuse. This fully concerns technical regulation in the field of forensic molecular genetic examination, where the legal status and fate of specific people ultimately depends on the perfection of the standardization system. Currently, there are only disparate and often inconsistent internal regulations on this issue, such as guidelines, recommendations and instructions, some of which are fairly criticized. In most of the "Methodological guidelines" there are numerous contradictions, inaccuracies, ambiguous instructions that allow opposite interpretations, incomplete explanations, which is unacceptable for management, which is considered as a legal document. These issues can become decisive in court if they agree or disagree with the results of DNA examination. Such shortcomings can significantly affect the quality of forensic genetic examination and lead to the appointment of additional or repeated examination. The requirements established by regulatory documents for standardization should be based on modern achievements of science, technology and technology, international (regional) standards, rules, norms and recommendations for standardization, progressive national standards of other states.  In this regard, it is difficult to overstate the timeliness of the publication of the "International Recommendations for Standards of Paternity Verification," which are prepared by a large team of the Paternity Verification Commission at the International Society for Forensic Genetics. It is noteworthy that the basic principle that guided the Commission was taken as the basis for the international standard ISO 17025:1999 "General requirements for the competence of testing and calibration laboratories". The peculiarity of ISO standards is that when applying them in specific areas, the introduction of additional "instructions for use" is allowed, unless they in no way change the meaning of any of the paragraphs of the original text.

Kazakh. Ауыл шаруашылығы жануарларының туыстығын анықтау саласындағы заңнамалық жүйенің жетілдірілмеуі теріс пайдаланудың жолын ашады. Бұл сот молекулярлық-генетикалық сараптама саласындағы техникалық реттеуге толық көлемде қатысты, онда стандарттау жүйесінің жетілдірілуіне нақты адамдардың заңды мәртебесі мен тағдыры тәуелді болады. Қазiргi уақытта бұл проблема бойынша кейбiр ережелерi әдiл сынға ұшырайтын әдiстемелiк ұсынымдар, әдiстемелiк нұсқаулар мен нұсқаулар түрiндегi бөлiнген және көбiнесе келiспеген iшкi ведомстволық нормативтiк құжаттар ғана бар. «Әдістемелік нұсқаулардың» көпшілігінде қарама-қарсы түсіндірмелерге жол беретін көптеген қарама-қайшылықтар, нақты емес, біркелкі емес нұсқаулар, заң құжаты ретінде қаралатын басшылыққа жол берілмейтін толық емес түсіндірмелер бар. Бұл мәселелер ДНҚ-сараптамасының нәтижелерімен келіскен немесе келіспеген жағдайда сотта шешуші болуы мүмкін. Мұндай кемшіліктер сот-генетикалық сараптаманың сапасына айтарлықтай әсер етуге және қосымша немесе қайта сараптама тағайындауға әкеп соқтыруға қабілетті. Стандарттау жөніндегі нормативтік құжаттарда белгіленетін талаптар ғылымның, техника мен технологияның қазіргі заманғы жетістіктеріне, халықаралық (өңірлік) стандарттарға, стандарттау жөніндегі қағидаларға, нормалар мен ұсынымдарға, басқа мемлекеттердің прогрессивті ұлттық стандарттарына негізделуге тиіс. Бұл тұрғыда Сот генетикасы жөніндегі халықаралық қоғам жанындағы Әке болуды тексеру жөніндегі комиссияның үлкен ұжымы дайындаған «Әке болуды тексеру жөніндегі стандарттарға халықаралық ұсынымдарды» уақытылы жариялауды қайта бағалау қиын. «Сынақ және калибрлеу зертханаларының құзыреттілігіне қойылатын жалпы талаптар» ISO 17025:1999 халықаралық стандарты негізге алынды. ISO стандарттарының ерекшелігі, егер олар бастапқы мәтін параграфтарының ешқайсысының мағынасын ешқандай түрде өзгертпесе, оларды ерекше салаларда қолдану кезінде қосымша «қолдану жөніндегі нұсқауларды» енгізуге жол беріледі. Зертхана персоналының кәсіби даярлығына қойылатын талаптар ерекше маңызды болып табылады. Қазақстанда  негізінде әзірленді және 2019 жылдан бастап "Жануарлардың шығу тегін генетикалық талдау. Сәйкестендіруді айқындау және бақылау әдістемесі "ҚР СТ 3074 -2017 ендірілді [9]. Қоғамның қылмыстық және азаматтық-құқықтық жүйелерiнде генетикалық сараптаманың кеңiнен тартылуына байланысты ауыл шаруашылығы жануарлары үшiн неғұрлым алшақ туыстық дәрежелерiн белгiлеу мәселелерi өзектi болып отыр.

Russian. Несовершенство законодательной системы в области определения родства у сельскохозяйственных животных открывает лазейки для злоупотреблений. В полной мере это касается технического регулирования в области судебной молекулярно-генетической экспертизы, где от совершенства системы стандартизации в конечном итоге зависит юридический статус и судьба конкретных людей. В настоящее время по этой проблеме существуют лишь разрозненные и зачастую несогласованные внутриведомственные нормативные документы типа методических рекомендаций, методических указаний и инструкций, некоторые положения которых подвергаются справедливой критике. В большинстве «Методических указаниях» имеются многочисленные противоречия, неточности, неоднозначные указания, допускающие противоположные трактовки, неполные разъяснения, что недопустимо для руководства, рассматриваемого как юридический документ. Эти вопросы могут стать решающими в суде при согласии или несогласии с результатами ДНК-экспертизы. Такие недостатки способны существенно повлиять на качество судебно-генетической экспертизы и привести к назначению дополнительной или повторной экспертизы. Требования, устанавливаемые нормативными документами по стандартизации, должны основываться на современных достижениях науки, техники и технологии, международных (региональных) стандартах, правилах, нормах и рекомендациях по стандартизации, прогрессивных национальных стандартах других государств. В этом плане трудно переоценить своевременность публикации «Международных рекомендаций к стандартам по проверке отцовства», которые подготовлены большим коллективом Комиссии по проверке отцовства при Международном обществе по судебной генетике. Заслуживает внимания основной принцип, которым руководствовалась Комиссия: за основу был взят международный стандарт ISO 17025:1999 «Общие требования к компетентности испытательных и калибровочных лабораторий». Особенность стандартов ISO состоит в том, что при применении их в специфических областях допускается введение дополнительных «указаний по применению», если только они никоим образом не изменяют смысла ни одного из параграфов исходного текста. Исключительно важным представляется требование к профессиональной подготовке персонала лаборатории. В Казахстане разработан и внедрен с 2019 г. Национальный стандарт  Республики Казахстан «Генетический анализ происхождения животных. Методика определения идентификации и контроля»  СТ РК 3074 -2017 [9]. Вопросы к установлению более удаленных степеней родства для сельскохозяйственных животных становятся актуальными в связи широким привлечением генетической экспертизы в уголовных и гражданско-правовых системах общества.