- | - | ОЦЕНКА ПОРАЖЕННОСТИ ВИРУСНЫМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ И ПОЛЕВОЙ УСТОЙЧИВОСТИ К ФИТОФТОРОЗУ СОРТООБРАЗЦОВ КАРТОФЕЛЯ КОЛЛЕКЦИОННОГО ПИТОМНИКА КОСТАНАЙСКОГО НИИСХ

English. At present, the average potato crop yield in the Republic of Kazakhstan does not exceed 17 tons / ha, which is related to the defeat of cultivated potato varieties by a viral, fungal and bacterial infection. The organization of elite potato seed production in the republic leaves much to be desired. To solve the problems of low potato productivity, the optimal solution is the breeding of varieties resistant to phytopathogens. However, the process of creating varieties that are resistant to various diseases, and at the same time satisfying the other economically valuable characteristics is long and time-consuming. The key to success is the correct selection of initial material. This article is devoted to determining the prevalence of the main virus diseases of potato (such asmosaic leaf curl, potato leaves roll, wrinkled and mottled potato mosaic) and late blight on leaves in the collection nursery of the potato breeding laboratory of the Kostanai Research Institute of Agriculture. The degree of infection with potato viruses of 497 varieties, seedlings and hybrids of domestic and foreign breeding was determined by the method of visual and ELISA diagnostics, and varieties free of the viruses were isolated. Stability of potato varieties and hybrids to late blight disease on leaves during epiphytotic conditions was determined. The initial material for further breeding work for potato virus and Phytophthora infestans resistance potato varieties is singled out.

Kazakh. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасындағы картоп егістігінің орташа өнімділігі гектарына 17 тоннадан аспайды, бұл картоп өсімдіктерінің вирустық, саңырауқұлақ және бактериялық инфекциялармен залалдануына байланысты.Республикада элиталық картоп тұқымын өндіруді ұйымдастыру өте қажет. Картоп өнімділігінің төмен болуы мәселесін шешу үшін фитопатогендерге төзімді сорттардың селекциясын жүргізу оңтайлы болып табылады. Бірақ әртүрлі ауруларға төзімді, сонымен қатар шаруашылықта құнды барлық қасиеттерге ие сорттарды жасау үрдісі өте ұзақ және көп еңбекті талап етеді. Жетістікке жету үшін бастапқы материалды дұрыс таңдау қажет. Бұл мақала Қостанай ауылшаруашылық ғылыми-зерттеу институтының картоп селекция зертханасының жинақтау тәлімбағындағы картоптың негізгі вирустық ауруларының таралуын және жапырақтардағы фитофторозды анықтауға арналған. Визуалды және иммуноферменттік болжау әдісімен картоптың 497 сортты, отандық және шетелдік көшеттер мен гибридтердің картоп вирусын жұқтыру дәрежесі анықталды. Нәтижесінде талдау жүргізілген вирустардан таза сорты анықталды. Картоп сорттары мен гибридтерінің эпфитотия кезіндегі жапырақ фитофторозына тұрақтылығы анықталды. Картоптың вирус пен фитофтородың пайда болуына тұрақты сорттарын құру бойынша әрі қарай іріктеу жұмыстарының негізгі материал бөлінд

Russian. В настоящее время средняя урожайность культуры картофеля в Республике Казахстан не превышает 17 т/га, что связано с поражением возделываемых сортов картофеля вирусной, грибной и бактериальной инфекцией. Организация элитного семеноводства картофеля в республике оставляет желать лучшего. Для решения проблемы низкой продуктивности картофеля оптимальным решением является селекция устойчивых к фитопатогенам сортов. Однако процесс создания сортов, устойчивых к различным заболеваниям, и при этом удовлетворяющим остальным хозяйственно ценным признакам является длительным и трудоемким. Залогом успеха является верный подбор исходного материала. Данная статья посвящена определению распространенности основных вирусных заболеваний картофеля (таких как: мозаичное закручивание листьев картофеля, скручивание листьев картофеля, морщинистая и крапчатая мозаики картофеля) и фитофтороза на листьях в коллекционном питомнике лаборатории селекции картофеля Костанайского научно-исследовательского института сельского хозяйства. В статье отражены результаты изучения распространенности основных вирусных заболеваний картофеля и устойчивости к фитофторозу образцов коллекции, насчитывающей около 500 номеров. Методами визуальной диагностики и иммуноферментного анализа определена степень пораженности вирусами картофеля (PVX, PVY, PVS, PVM, PLRV) сортов, сеянцев и гибридов отечественной и зарубежной селекции. В результате проведенных исследований выделены сортообразцы коллекции, свободные от основных, наиболее распространенных и патогенных на территории республики вирусов. Определена устойчивость сортов и гибридов картофеля к фитофторозу на листьях в период эпифитотии. Выделен ценный исходный материал для дальнейшей селекционной работы по созданию вирусо- и фитофтороустойчивых сортов картофеля.