FUNDAMENTALS OF WATER RESOURCES MANAGEMENT OF BALKASH-ALAKOL WATER BASIN | БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ | ОСНОВЫ РАЦИОНАЛЬНОГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ВОДНЫХ РЕСУРСОВ БАЛКАШ-АЛАКОЛЬСКОГО ВОДОХОЗЯЙСТВЕННОГО БАССЕЙНА

English. The principles of water management were developed based on the analysis of the water management situation in Balkash – Alakol water district.    The analysis of modern degradation of ecological systems shows that this process is a direct result of timely forecast assessments and foresight of possible consequences of decisions taken at the stage of developing schemes for integrated use and protection of water resources for separate river basins of Kazakhstan. In water-scarce river basins, the further development of water management and, accordingly, the development of economic sectors require matching the available water resources and demand for them. Thus, ideally, it is necessary to coordinate the possibility of taking water from the environment of a certain amount of natural, including water resources, with the self-recovering ability of the environment. Due to anthropogenic activity and a sharp increase in water consumption in the upper reaches of Ile River, tense water management and ecological situation has already developed in the Balkash-Alakolskiy water basin, in which the unique Balkash lake can share the same fate as Aral Sea. The planned medium and long-term measures for development of irrigated agriculture in the territories of Zhetysu and Almaty regions result in additional excessive burden on natural environment in the region. Possible comprehensive measures are proposed to solve the strategic task of water (socio-ecological and economically optimal) management in Balkash-Alakol water basin, taking into account the preservation of Balkash Lake.

Kazakh. Балқаш-Алакөл су шаруашылығы ауданындағы су шаруашылығы жағдайын талдау негізінде су ресурстарын ұтымды пайдалану қағидаттары әзірленді. Экологиялық жүйелердің қазіргі заманғы деградациясын талдау бұл үдеріс Қазақстанның жекелеген өзен бассейндері үшін су ресурстарын кешенді пайдалану және қорғау схемаларын әзірлеу сатысында қабылданатын шешімдердің ықтимал салдарын уақтылы болжау мен болжаудың тікелей нәтижесі болып табылатынын көрсетеді. Су тапшылығы бар өзендер бассейндерінде су шаруашылығын одан әрі дамыту және тиісінше экономика салаларын дамыту қолма-қол Су ресурстарының мүмкіндіктерін оларға қажеттіліктермен келісуді талап етеді. Осылайша, ең дұрысы, қоршаған ортадан белгілі бір мөлшердегі суды алу мүмкіндігі туралы келісу қажет. Антропогендік іс-әрекеттің және Іле өзенінің жоғарғы ағысындағы, Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейніндегі суды пайдалану деңгейінің күрт өсуі нәтижесінде қазіргі уақытта қалыптасқан су шаруашылығы және экологиялық жағдай табиғаты ерекше Балқаш көлі Арал теңізінің тағдырын қайталауына әбден мүмкүн. Жетісу және Алматы облыстарының аумақтарында суармалы егіншілікті дамыту жөніндегі орта және ұзақ мерзімді кезеңдерге жоспарланған іс-шаралар өңірдегі табиғи ортаның жай-күйіне қосымша шамадан тыс жүктемелер салады. Балқаш көлінің сақталуын ескере отырып, Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейнінде су ресурстарын ұтымды (әлеуметтік-экологиялық және экономикалық оңтайлы) пайдалану жөніндегі стратегиялық міндетті шешу бойынша ықтимал кешенді шаралар ұсынылды.

Russian. На основе анализа водохозяйственной обстановки в Балкаш-Алакольском водохозяйственном районе разработаны принципы рационального использования водных ресурсов.    Анализ современной деградации экологических систем показывает, что этот процесс является непосредственным результатом своевременных прогнозных оценок и предвидения возможных последствий принимаемых решений в стадии разработки схем комплексного использования и охраны водных ресурсов для отдельных речных бассейнов Казахстана. В дефицитных по воде бассейнах рек дальнейшее развитие водного хозяйства и соответственно развитие отраслей экономики, требуют согласования возможностей наличных водных ресурсов с потребностями на них. Таким образом, в идеале требуется согласование возможности отбора воды из окружающей среды определенного количества природных, в том числе и водных ресурсов, с самовосстанавливающей способностью окружающей среды. В результате антропогенной деятельности и резкого подъема уровня  использования воды верховьях реки Иле,  в Балкаш-Алакольском водохозяйственном бассейне  уже в настоящее время сложилась  напряженная водохозяйственная и экологическая обстановка, в которой уникальное озеро Балкаш может повторить судьбу Аральского моря. Намечаемые на средне и долгосрочные периоды мероприятия по развитию орошаемого земледелия на территориях Жетысуйского и Алматинского областях накладывают дополнительные  чрезмерные нагрузки на состояние природной окружающей среды в регионе. Предложены возможные  комплексные меры по решению стратегической задачи  по рациональному (социально-экологической и  экономической оптимальному) использованию водных ресурсов в Балкаш-Алакольском водохозяйственном бассейне с учетом сохранения озера Балкаш.