Life Cycle and Crossabilities of Eulophia flava (Lindl.) Hook.f. | วงจรชีวิตและความสามารถในการผสมพันธุ์ของกล้วยไม้เหลืองแม่ปิง

English. Eulophia flava (Lindl.) Hook.f. has been found in Wiang Pa Pao district, Chiang Rai province. The inflorescence was 124 ± 32.5 cm tall and consisted of 35 ± 12 florets per inflorescence. Blooming period is mid - May to mid - June. At present, this orchid is rarely found. Thus, selfing and crossabilities of E. flava with 4 different species, E. dufossei, E. macrobulbon, E. pauciflora and E. spectabilis, and 2 genera, Cymbidium aloifolium and Geodorum citrinum, were studied. The results showed that E. flava is 100 % self - compatible, it can be used as female parent for interspecific and intergeneric cross with some species including E. dufossei, E. macrobulbon, E. spectabilis, C. aloifolium and G. citrinum. Interspecific hybridization could yield good seed pods with many seeds, whereas intergeneric one could give only few seeds. The chromosome number was 2n = 54. The viability and germination of seed from various capsule age, 90, 120, 150, 180 and 210 days, were investigated. The result showed that seeds viability test with 1 % TTC were 57.8, 91.3, 89.9, 89.8 and 98.5 %, respectively. The germination on MS media were 8.4, 9.3, 14.1, 26.4 and 47.5 %, respectively. Furthermore, younger seeds had longer germination period than older seeds.

Thai. เหลืองแม่ปิงเป็นกล้วยไม้ที่พบได้ที่อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย มีช่อดอกสูง 124 ± 32.5 เซนติเมตร มีดอกย่อย 35 ± 12 ดอกต่อช่อ ดอกบานช่วงกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนมิถุนายน ปัจจุบันพบได้ค่อนข้างน้อย จึงได้ศึกษาความสามารถในการผสมตัวเองและผสมข้ามของ E. flava กับกล้วยไม้ 4 ชนิด ได้แก่ E. dufossei, E. macrobulbon, E. pauciflora และ E. spectabilis และกล้วยไม้ต่างสกุล 2 สกุล ได้แก่ Cymbidium aloifolium และ Geodorum citrinum พบว่า E. flava สามารถผสมตัวเองได้ 100 % และใช้เป็นแม่พันธุ์ผสมข้ามกับกล้วยไม้บางชนิด ได้แก่ E. dufossei, E. macrobulbon, E. spectabilis, C. aloifolium และ G. citrinum ซึ่งฝักที่เกิดจากการผสมข้ามชนิดติดฝักได้ดีมีจำนวนเมล็ดมาก ส่วนฝักที่เกิดจากการผสมข้ามสกุลติดเมล็ดน้อย จำนวนโครโมโซมเท่ากับ 2n = 54 การทดสอบความมีชีวิตและความงอกของเมล็ดจากฝักอายุ 90, 120, 150, 180 และ 210 วัน พบว่า ความมีชีวิตของเมล็ดเมื่อทดสอบด้วย 1 % TTC เท่ากับ 57.8, 91.3, 89.9, 89.8 และ 98.5 % ตามลำดับ ส่วนความงอกของเมล็ดบนอาหารวุ้นสูตร MS เท่ากับ 8.4, 9.3, 14.1, 26.4 และ 47.5 % ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่า เมล็ดอายุน้อยใช้เวลาในการงอกนานกว่าเมล็ดที่อายุมาก