Influence of Nitrogen Fertilizer Application Methods on Rice and Changes in Soil Ammonium and Nitrate | อิทธิพลของวิธีการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนต่อผลผลิตข้าว และการเปลี่ยนแปลงแอมโมเนียมและไนเตรตในดิน

English. The study consisted of two experiments conducted concurrently at the Multiple Cropping Center (MCC)  and Mae Hia Agricultural Research Station and Training Center (MH) Faculty of Agriculture, Chiang Mai University during 2001-2002. The objectives were to examine the influence of N-fertilizer split-application (a total rate of 20 kg N rai-1) on yield of paddy rice, Klong Laung 1 cultivar. Changes in soil NH4+and NO3 in each fertilizer treatment were also investigated.             Results indicated that rice yields obtained from MH experimental plots which had relatively high organic matter and total N contents were not statistically different among fertilizer treatments. On the other hand, at the MCC plots with considerably low organic matter and total N, the three equal split-applications of nitrogen resulted in the highest grain yield.              At both MH and MCC experimental plots, concentrations of NH4+ and NO3- in surface and subsoils tended to decrease 1-3 months after rice planting for all treatments. Particularly, the NO3- concentration decreased rapidly t almost 0 mg N. kg-1 within the first month (submerged conditon). Upon drainage, however, both NH4+ and NO3- in the soil tended to increase 1-2 months after rice harvesting. Considering the very low NH4+ (0.03-3.42 mg N. kg -1) and NO3 (0.00-1.94 mg N. kg-1) concentrations noted in the surface water and subsoil, the application methods and N-fertilizer rate used in the experiment were unlikely to have any adverse effect on the environment.

Thai. การศึกษาประกอบด้วยสองการทดลอง กระทำพร้อมกันที่ศูนย์วิจัยเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร (MCC) และที่สถานีวิจัยและศูนย์ฝึกอบรมการเกษตรแม่เหียะ (MH) คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระหว่าง พ.ศ. 2544-2545 วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของวิธีการแบ่งใส่ปุ๋ยไนโตรเจน (split-application) (อัตรา 20 กก. ไนโตรเจนต่อไร่)  ต่อผลผลิตของข้าวนาดำพันธุ์คลองหลวง 1 ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงของ NH4+ และ NO3- ในดินชั้นบน (0-20 ซม.) และชั้นล่าง (30-70 ซม.) จากกรรมวิธีการใส่ปุ๋ยดังกล่าว             ผลการทดลองพบว่า การแบ่งใส่ปุ๋ยไนโตรเจนที่ระยะเวลาต่างๆ กันที่แปลงทดลอง MH ซึ่งมีอินทรียวัตถุและ total N ในดินค่อนข้างสูงไม่ทำให้ผลผลิตของข้าวแตกต่างกันในทางสถิติ แต่ในแปลงทดลองที่ MCC ซึ่งมีอินทรียวัตถุและ total N ในดินต่ำ พบว่าการแบ่งใส่ปุ๋ยครั้งละเท่า ๆ กัน 3 ครั้ง คือ ก่อนการปักดำและ 3 และ 6 สัปดาห์หลังการย้ายกล้าทำให้ได้ผลผลิตเมล็ดสูงสุด             ทั้งในแปลงทดลองของ MH และ MCC ในทุกกรรมวิธีของการใส่ปุ๋ย ความเข้มข้นของ NH4+ และ NO3- ในดินชั้นบนและชั้นล่างมีแนวโน้มลดลงในช่วง 1-3 เดือนหลังจากการปักดำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเข้มข้นของ NO3 ลดลงอย่างรวดเร็วถึงใกล้ 0 มก. ไนโตรเจนต่อ กก. ภายในเดือนแรกหลังการปักดำ (สภาพน้ำขัง) อย่างไรก็ตามเมื่อมีการระบายน้ำออก ความเข้มข้นของทั้ง NH4+ และ NO3- มีแนวโน้มสูงขึ้น 1-2 เดือนหลังการเก็บเกี่ยว เมื่อคำนึงถึงความเข้มข้นที่ต่ำมากของ NH4+ (0.03-3.42 มก. ไนโตรเจนต่อกก.) และ NO3 (0.00-1.94 มก. ในโตรเจนต่อกก.) ทั้งในน้ำเหนือผิวดินและในดินชั้นล่าง การใส่ปุ๋ยไนโตรเจนด้วยกรรมวิธีต่างๆตามอัตราที่ใช้ในการทดลอง ไม่น่าจะก่อให้เกิดผลเสียต่อสภาพแวดล้อม