اثر سطوح شوری و فرم‌های نیتروژن بر عملکرد گیاه دارویی زعفران در شرایط آب و هوایی بیرجند | Effects of Salt Stress and Nitrogen Application Forms on Yield of Saffron (Crocus sativus L.) as a Medicinal Plant Yield under Birjand Climatic Conditions

Persian. تنش شوری یکیاز مشکلات عمده تولید محصولات کشاوزی در مناطق خشک و نیمه­خشک است. این پژوهش با هدف بررسی اثر سطوح مختلف شوری و فرم­های کوددهی نیتروژن بر رشد و عملکرد زعفران در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند طی سال­های 1387-1385 به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در چهار تکرار انجام شد. شوری آب آبیاری با هدایت‌ الکتریکی 5/1(شاهد)، 5/3، 5/5 و 5/7 دسی زیمنس بر متر به عنوان عامل اصلی و فرم­های مختلف نیتروژن (جامد، جامد– محلول و محلول) به عنوان عامل فرعی اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش شوری روی همه پارامترها اثر معنی‌داری داشت؛ حتی در سال استفاده از فرم­های مختلف نیتروژن اثر معنی­داری داشت. درشرایط شوری بالا، استفاده از فرم جامد نیتروژن بالاترین عملکرد اقتصادی g/m218/0 در سال 1385،  g/m2 48/0 در سال 1386 و 29/0 g/m2را در سال 1387 نشان داد. بطور کلی، نتایج تحقیق حاضر نشان داد که در مناطق خشک می­توان از آب شور تا 5/5 دسی زیمنس بر متر برای زعفران استفاده نمود. همچنین با استفاده از محلول‌پاشی نیتروژن در سطوح پایین شوری و استفاده از فرم جامد نیتروژن در شرایط شوری بالا امکان افزایش عملکرد برای زعفران وجود دارد. واژه های کلیدی : ازت، بیرجند، زعفران، عملکرد اقتصادی ، غلظت شوری ، کود دهی.

English. Abstrac Salinity is one of the major problems in agricultural production in arid and semi-arid regions. The purpose of this study is evaluation the effect of different levels of salinity concentration and nitrogen application on the yield of saffron components using different forms at Research Farm of Agricultural College, Birjand University. For this purpose, Three years experiment (during 2006-2008) was performed as split plot layout using salinity irrigation water with conductivity of 1.5 (control), 3.5, 5.5 and 7.5 dS.m-1 as The main main-plot factor, and and different forms of nitrogen (solid, solid, soluble and soluble nitrogen) as sub-plot factor in four replications. The results of analysis of variance showed that salt stress condition had a significant effect on all parameters, even in year that use of different forms of nitrogen had a significant effect. In high salinity conditions, using nitrogen solid form showed the highest economic performance (0.18 g.m-2) during 2006, 0.48 g.m-2 during 2007 and 0.29 g.m-2 during 2008. Generally, the results of this study showed that in dry areas can be used saline water up to 5.5 dS.m-1 for saffron. It is possible to increase yield of saffron using nitrogen spraying at low salinity levels and using nitrogen solid form in high salinity levels.