Heritability of some winter triticale yield components | Odziedziczalność elementów struktury plonu pszenżyta ozimego

English. Five traits: culm length, ear length, grain number and weight per ear as well as 1000 grain weight for parents and 15 hybrids in F1, F2 and F3 generations were analyzed, in experiments carried out using the method of randomized blocks. The hybrids were obtained by crosses performed according to a factorial mating design of three females (cvs. Pinokio, Tewo, Presto) and five males (cvs. LAD 794, Marko, Prado, MAH 2296, Tornado). The magnitude of general and specific combining ability variances indicates that both additive and nonadditive gene effects play a role in the inheritance of the traits under study. For most traits the general combining ability was higher than the specific combining ability. The highest coefficients of a narrow sense heritability were obtained in F1 for 1000 grain weight and in F2 for grain number per ear. Coefficients of narrow-sense heritability in almost all cases were lower than the broad sense ones, which indicates that in determining these traits a considerable role is played by nonadditive gene effects.

Polish. Oszacowano odziedziczalność elementów struktury plonu na podstawie doświadczeń, przeprowadzonych w trzech kolejnych latach, w których badano formy rodzicielskie i ich mieszańce w pokoleniach F1, F2, F3. Mieszańce uzyskano w wyniku krzyżowania w układzie czynnikowym trzech form matecznych Pinokio, Tewo i Presto z pięcioma formami ojcowskimi — LAD 794, Marko, Prado, MAH 2296 i Tornado. Analizowano pięć cech: długość źdźbła, długość kłosa, liczbę i masę ziaren z kłosa oraz masę 1000 ziaren. Wykonano analizę wariancji, oszacowano efekty ogólnej i swoistej wartości kombinacyjnej, a także współczynniki odziedziczalności w wąskim i szerokim sensie. Na podstawie analizy wariancji ogólnej i swoistej zdolności kombinacyjnej stwierdzono, że ogólna wartość kombinacyjna badanych odmian pszenżyta tak ojców jak i matek w pokoleniach F1–F3 była istotna w przypadku wszystkich analizowanych cech z wyjątkiem długości kłosa form matecznych w pokoleniu F1. Swoista wartość kombinacyjna w F1 była istotna w przypadku długości źdźbła i liczby ziaren z kłosa, w pokoleniu F2 była istotna tylko w przypadku długości kłosa, a w pokoleniu F3 była nie istotna. Ogólna zdolność kombinacyjna tak ojców jak i matek w F1–F3 w przypadku prawie wszystkich analizowanych cech była wyższa niż swoista zdolność kombinacyjna co wskazuje, że addytywne efekty działania genów warunkujących te cechy były wyższe niż nieaddytywne. Współczynniki odziedziczalności analizowanych cech były dość wysokie. Najniższe współczynniki odziedziczalności w wąskim sensie otrzymano w przypadku długości kłosa. Współczynniki odziedziczalności w wąskim sensie były na ogół niższe niż w szerokim sensie co sugeruje, że nieaddytywne efekty działania genów również odgrywają rolę w dziedziczeniu badanych cech.