YIELD STRUCTURE OF RICE GENOTYPES WITH COLORED PERICARP OF LATE GENERATIONS | ПЕРИКАРПЫ БОЯЛҒАН КҮРІШ ГЕНОТИПТЕРІНІҢ СОҢҒЫ ҰРПАҚТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ | СТРУКТУРА УРОЖАЙНОСТИ ГЕНОТИПОВ РИСА С ОКРАШЕННЫМ ПЕРИКАРПОМ ПОЗДНИХ ПОКОЛЕНИЙ

Inglés. Rice is one of the world's staple and most important grain crops and is the primary source of food for millions of people. Every year the population grows, and therefore the demand for food increases. Recently, more attention has been paid to colored rice, since its nutritional value and health benefits are higher than that of white milled rice. The compounds responsible for these color variations are flavonoids, anthocyanins and proanthocyanidins, which are known to have nutritional value. The article presents data on important economically valuable yield characteristics of rice varieties with colored pericarp adapted in the Akdala rice growing area of the Balkhash district of the Almaty region. Bushiness, plant height, the number of spikelets in a panicle, and the weight of 1000 grains, which are quantitative indicators of yield, were studied. 16 hybrids were used for the study, including 5 red grain and 11 black grain, 1 dihaploid and the Almavita variety. The main characteristics were assessed in points from 1 to 9 according to the guidelines developed at VIR. As a result of the study, promising rice lines with colored pericarp were selected based on the main economically valuable trait.

Kazajo. Күріш – әлемдегі негізгі және ең маңызды астық дақылдарының бірі және миллиондаған адамдар үшін негізгі азық-түлік көзі болып табылады. Жыл сайын халық саны өсуде, сондықтан азық-түлікке деген сұраныс артады. Соңғы уақытта түрлі-түсті күрішке көбірек көңіл бөлінуде, өйткені оның тағамдық құндылығы мен денсаулыққа пайдасы ақ ұнтақталған күрішке қарағанда жоғары. Түстердің өзгеруіне жауапты қосылыстар тағамдық құндылығы жоғары флавоноидтар, антоцианиндер және проантоцианидиндер болып табылады. Мақалада Алматы облысы Балқаш ауданындағы Ақдала күріш өсіру алқабына бейімделген перикарпы боялған күріш өсімдігі сортүлгілерінің маңызды құнды-шаруашылық белгілерін сипаттайтын деректер келтірілген. Өнімділіктің сандық көрсеткіштері болып табылатын түптілігі, өсімдік биіктігі, масақшалар саны, 1000 дәннің салмағы зерттелді. Зерттеуге 16 будан, оның ішінде 5 қызыл және 11 қара дәнді, 1 дигаплоид және Альмавита сорты пайдаланылды. Негізгі сипаттамалар БРӨИ-де әзірленген нұсқауларға сәйкес 1-ден 9-ға дейінгі ұпайлармен бағаланды. Зерттеу нәтижесінде негізгі экономикалық құнды белгілері бойынша перикарпы боялған күріштің  перспективті линиялары таңдалып алынды.

Ruso. Рис является одним из основных и наиболее важных зерновых культур в мире и основным источником пищи для миллионов людей. С каждым годом растет численность население, связи с этим увеличивается спрос на продукты питания. В последнее время больше внимания уделяются к цветному рису, так как его пищевая ценность и польза для здоровья человека выше чем у белого шлифованного риса. Соединения, ответственные за эти цветовые вариации ˗ это флавоноиды, антоцианы и проантоцианиды, которые, как известно, имеют пищевую ценность. В статье представлены данные важных хозяйственно-ценных признаков урожая сортообразцов риса с окрашенным перикарпом адаптированные в Акдалинском массиве рисосеяния Балхашского района Алматинской области. Были изучены кустистость, высота растений, количество колосков в метелке, масса 1000 зерен, которые являются количественными признаками урожайности. Для исследования использовались 16 гибридов, который из них 5 краснозерных и 11 чернозерных, 1 дигаплоид и сорт Алмавита. Основные признаки оценивались в баллах от 1 до 9 по методическим указаниям разработанные в ВИР. В результате исследовании были отобраны перспективные линии риса с окрашенным перикарпом по основным хозяйственно-ценным признаком.