SOURCE MATERIAL FOR INCREASING THE PRODUCTIVITY AND MANUFACTURABILITY OF LENTIL BREEDING | ЖАСЫМЫҚ СЕЛЕКЦИЯСЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН ӨНДІРІСТІК ҚАБІЛЕТТІЛІГІН АРТТЫРУҒА АРНАЛҒАН БАСТАПҚЫ МАТЕРИАЛ | ИСХОДНЫЙ МАТЕРИАЛ ДЛЯ ПОВЫШЕНИЯ ПРОДУКТИВНОСТИ И ТЕХНОЛОГИЧНОСТИ В СЕЛЕКЦИИ ЧЕЧЕВИЦЫ

Inglés. The article presents the results of a three-year study, the main goal of the work was to evaluate and select lentil varieties with high yields, suitable for mechanized harvesting - tall with high attachment of lower beans, ripening smoothly and not falling off, and also resistant to stress factors for use in breeding.  At the same time, the objectives of the study were to study lentil varieties in two agro-ecological zones: in semi-sufficient rainfed conditions and in irrigated conditions in the South-East of Kazakhstan, with the establishment of growing season terms; phenotyping of economically valuable traits and properties; determining the quality of lentil grain. The material used was lentil variety samples of various ecological and geographical origins (31 variety samples). They differed from each other in basic economically valuable traits and biological properties. Phenotyping of productivity elements was carried out using the method of studying a collection of leguminous crops. Biochemical analysis determined the protein content in lentil grains. The authors of this article identified varieties with high yield and high protein content, which are of interest for breeding. All selected varieties will be used in the breeding process in order to create high-yielding, high-quality, drought-resistant varieties.

Kazajo. Мақалада үш жылдық зерттеудің нәтижелері берілген, жұмыстың негізгі мақсаты селекцияда қолдану үшін жасымықтың өнімділігі жоғары, механикаландырылған жинауға жарамды – өсімдік биіктігі биік, төменгі бұршақтары жоғары бекітілген, бірқалыпты пісетін және шашылмайтын стресс факторларына төзімді сорттарын бағалау және іріктеу болды. Зерттеу Қазақстанның оңтүстік шығыстың екі агроэкологиялық аймағында жүргізілді: жартылай қамтамасыздандырылған тәлімді жерде және суармалы жерде. Жасымықтың вегетациялық кезеңдері анықталып, экономикалық құнды белгілер мен қасиеттерді фенотиптеп; жасымық дәнінің сапасы анықталды. Материал ретінде экологиялық-географиялық шығу тегі әртүрлі жасымық сорт үлгілері (31 сорт үлгісі) пайдаланылды. Олар бір-бірінен негізгі шаруашылық құнды белгілері мен биологиялық қасиеттерімен ерекшеленді. Өнімділік элементтерін фенотиптеу дәнді бұршақ дақылдар коллекциясын зерттеу әдісі арқылы жүргізілді. Биохимиялық талдау арқылы жасымық дәндерінің құрамындағы ақуызды анықтады. Бұл мақаланың авторлары жасымық селекциясы үшін қызығушылық тудыратын жоғары өнімді және жоғары ақуызды сорттарды анықтады. Өнімділігі жоғары, сапалы, құрғақшылыққа төзімді сорттар жасау мақсатында іріктеп алынған барлық сортүлгілер селекция процесінде пайдаланылатын болады.

Ruso. В статье представлены результаты трехлетних исследовании, основной целью работы являлось оценка и отбор сортообразцов чечевицы с высокой урожайностью, пригодных для механизированной уборки- высокорослых с высоким прикреплением нижних бобов, дружно созревающих и неосыпающихся, а также устойчивых к стрессовым факторам для использования в селекции. При этом задачами исследованиии было изучение сортообразцов чечевицы в двух агроэкологических зонах: в условиях полуобеспечененной богары и в условиях орошения на Юго-Востоке Казахстана, с установлением сроков вегетации; фенотипированием хозяйственно-ценных признаков и свойств; определением качества зерна чечевицы. В качестве материала использованы сортообразцы чечевицы различного эколого-географического происхождения (31 сортообразцов). Они различались между собой по основным хозяйственно-ценным признакам и биологическим свойствам. Фенотипирование элементов продуктивности проводились по методике изучения коллекции зернобобовых культур. Биохимическим анализом определили содержание белка в зерне чечевицы. Авторами данной статьи выделены сортообразцы с высокой урожайностью и высоким содержанием протеина, которые представляют интерес для селекции. Все выделенные сортообразцы будут использованы в селекционном процессе с целью создания высокоурожайных, высококачественных, устойчивых к засухе сортов чечевицы.