STUDYING THE PRODUCTIVITY OF VEGETATIVE MASS OF BUCKWHEAT FOR USE IN THE PRODUCTION OF RUTINA | РУТИНА ӨНДІРІСІНДЕ ПАЙДАЛАНУ ҮШІН ҚАРАБАЙДЫҢ ӨСІМДІЛІК МАССАСЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ | ИЗУЧЕНИЕ ПРОДУКТИВНОСТИ ВЕГЕТАТИВНОЙ МАССЫ ГРЕЧИХИ НА ПРЕДМЕТ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ В ПРОИЗВОДСТВЕ РУТИНА

Inglés. The paper presents the main results of studying the productivity of the vegetative mass of buckwheat plants (Fagopyrum esculentum Moench) using various predecessors when cultivated in the conditions of the Akmola region for use in the production of rutin. A comparison of the yield of buckwheat green mass was carried out using two different predecessors - pure flat-cut fallow and the stubble of annual grain crops. Yield accounting was determined by three phases of plant development: beginning of flowering, full flowering, beginning of ripening. For study, typical biotypes of buckwheat belonging to various ecological and geographical groups cultivated in the conditions of Northern Kazakhstan were identified. The level of phytomass productivity was significantly influenced by various factors. Significant differentiation was observed in the responsiveness of biotypes to changes in environmental conditions. The most significant factor should include weather conditions during the years of the experiments (amount of precipitation and positive temperatures). The agricultural background of cultivation had a strong influence on productivity. In particular, the advantage of the vapor background was observed throughout all years of experience. Biotypes 255-25, 215-12, 211-3, 197-10, 166-13 had the maximum level of green mass formation under contrasting moisture conditions. The dynamics of development of buckwheat plants throughout the entire growing season was traced and the development phase corresponding to the maximum yield of green mass was determined. As a result of the research, the potential productivity of buckwheat green mass in the conditions of the Akmola region was determined. A comparison was made of the crop yield level based on pure fallow and the stubble predecessor. The most productive biotypes in terms of phytomass are included in the selection process for further development.

Kazajo. массасының өнімділігін Ақмола облысының жағдайында рутин өндірісінде пайдалану үшін өсіру кезінде әртүрлі предшественниктерді қолдану арқылы зерттеудің негізгі нәтижелері берілген. Қарақұмық жасыл массасының шығымдылығын салыстыру екі түрлі предшественниктерді – таза тегіс кесілген тыңайғанды және бір жылдық дәнді дақылдардың сабандарын пайдалана отырып жүргізілді. Өнімділік есебі өсімдік дамуының үш фазасымен анықталды: гүлдену, толық гүлдеу, пісу. Зерттеу үшін Солтүстік Қазақстан жағдайында өсірілетін әртүрлі экологиялық-географиялық топтарға жататын қарақұмықтың типтік биотиптері анықталды. Фитомасса өнімділігінің деңгейіне әртүрлі факторлар айтарлықтай әсер етті. Биотиптердің қоршаған орта жағдайларының өзгеруіне жауап беруінде айтарлықтай дифференциация байқалды. Ең маңызды факторға эксперименттер жүргізілген жылдардағы ауа райы жағдайлары (жауын-шашын мөлшері және оң температуралар) кіруі керек. Егіншіліктің егіншілік жағдайы өнімділікке қатты әсер етті. Атап айтқанда, бу фонының артықшылығы тәжірибенің барлық жылдарында байқалды. 255-25, 215-12, 211-3, 197-10, 166-13 биотиптері қарама-қарсы ылғалдылық жағдайында жасыл массаның түзілу деңгейіне ие болды. Қарақұмық өсімдіктерінің бүкіл вегетациялық кезеңдегі даму динамикасы қадағаланып, жасыл массаның максималды өніміне сәйкес даму кезеңі анықталды. Зерттеу нәтижесінде Ақмола облысы жағдайында қарақұмық жасыл массасының потенциалды өнімділігі анықталды. Таза тыңайтқыштар мен алдыңғы егістікке негізделген егін шығымдылығының деңгейін салыстыру жүргізілді. Фитомасса бойынша ең өнімді биотиптер одан әрі дамыту үшін селекцияға енгізілген.

Ruso. В работе представлены основные результаты изучения продуктивности вегетативной массы растений гречихи посевной (Fagopyrum esculentum Moench) по различным предшественникам при возделывании в условиях Акмолинской области на предмет использования в производстве рутина. Для изучения выделены типичные биотипы гречихи, принадлежащие к различным эколого-географических группам возделываемые в условиях Северного Казахстана. На уровень продуктивности фитомассы значительное влияние оказывали различные факторы. Прослежена значительная дифференциация по отзывчивости биотипов на изменения условий среды. К наиболее значительному фактору следует отнести погодные условия в годы проведения опытов (количество выпавших осадков и положительные температуры). Сильное влияние на продуктивность имел агрофон выращивания. В частности, преимущество парового фона наблюдалось на протяжении всех лет опыта. Максимальный уровень формирования зеленой массы имели биотипы 255-25, 215-12, 211-3, 197-10, 166-13 в контрастных условиях влагообеспеченности.  Прослежена динамика развития растений гречихи на протяжении всего периода вегетации и определена фаза развития, соответствующая максимальному выходу зеленой массы. В результате проведенных исследований определена потенциальная продуктивность зеленой массы гречихи в условиях Акмолинской области. Проведено сравнение уровня урожайности культуры по чистому пару и по стерневому предшественнику. Наиболее продуктивные биотипы по фитомассе включены в селекционный процесс для дальнейшей проработки.