Gübrələrin balıqların fizioloji funksiyalarına təsiri | Influence of fertilizers on physiological functions of fishes | Воздействие удобрений на физиологические функции рыб

Azerbaiyano. Gübrələr su mühitinin güclü çirkləndiriciləridir. Bu maddələr su mühitinə kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsi zamanı, bu bitkilərə səpildikdə, həmçinin yeraltı sular hesabına daxil olur. Gübrələrin toksikliyi böyüməyə, fiziologiyaya, hemato-biokimyəvi göstəricilərə təsir edir və su orqanizmlərinin, o cümlədən balıqların bəzi toxumalarında ciddi dəyişikliklərə səbəb olur ki, bu da tədqiqatlarımızla təsdiq edilmişdir. Qeyd olunan təsirlərdən hematoloji parametrlər suyun gübrələrlə çirklənməsinin mühüm biomarkerləri kimi çıxış edir. balıqların qanında ciddi dəyişikliklərə səbəb olur, çünki onlar balıqların müxtəlif toxumalarında bioakkumulyasiya olunur və bununla da balıqların qan toxumasında, eləcə də balıqların (çəki balığı) davranış reaksiyalarında ciddi dəyişikliklərə səbəb olur. Tədqiqatlarımızda 97,21 mq/l və 265,18 mq/l-ə uyğun gələn Ammofos və Kristalon fosfat gübrələrinin letal konsentrasiyalarından istifadə etdik. Çəki balığının davranış reaksiyalarını və qan göstəricilərində ciddi fəsadlar yaratmışdır. Qeyd edək ki, bu gübrələrdən məhsul becərilməsi zamanı geniş istifadə olunur, lakin bu preparatlar balıqlar üzərində tədqiq olunmayıb və bu, onların pasport məlumatlarında yazılıb.

Inglés. Fertilizers are strong pollutants in the surrounding water environment. These substances get into the water environment through the groundwater during the spraying of crops under agricultural cultivation. The toxicity of fertilizers influences growth, physiology, and a hemato-biochemical profile and causes serious changes in some tissues of aquatic organisms, including fish, which has also proved to be true in our research. From the mentioned effects, hematological parameters serve as important biomarkers of the pollution of water by fertilizers. Cause serious changes in the blood of fishes as they bioaccumulate in various tissues of fishes and, by doing so, cause serious changes in the blood tissue of fishes and also in their behavioral reactions (Cyprinus Carpio). In the research, the impact of the phosphoric fertilizers Ammophos and Kristalon in lethal concentrations of 97.2 mg/l and 265.2 mg/l on the behavioral reactions of Cyprinus Carpio and blood indicators was studied. It is necessary to notice that these fertilizers are widely used in the cultivation of agricultural crops, but these preparations were not investigated on fish, and it is written in their passport data. It is necessary to notice that these fertilizers influence the behavioral reactions of Cyprinus Carpio and indicators of the blood of fish.

Ruso. Удобрения относятся к сильнодействующим загрязнителям окружающей водной среды. Эти вещества попадают в водную среду при выращивании сельскохозяйственных культур, когда опрыскивают эти культуры, а также за счёт грунтовых вод. Токсичность удобрений оказывает влияние на рост, физиологию, гемато-биохимический профиль и вызывает серьёзные изменения некоторых тканей водных организмов, включая рыб, что подтвердилось и нашими исследованиями. Из упомянутых эффектов гематологические параметры служат важными биомаркерами загрязнения вод удобрениями.  вызывают серьёзные изменения в крови рыб, так как они биоаккумулируются в различных тканях рыб и тем самым вызывают серьёзные изменения в кровяной ткани рыб, а также в поведенческих реакциях рыб (сазан). В своих исследованиях мы использовали фосфорные удобрения Ammophos и Kristalon летальной концентрации, которые соответствовали 97,21 мг/л и 265,18 мг/л. Мы изучали поведенческие реакции сазана и показатели крови. Надо отметить, что эти удобрения широко используются при выращивании сельскохозяйственных культур, но эти препараты не исследовались на рыбах и об этом написано в их паспортных данных. Надо отметить, что эти удобрения оказывают влияние на поведенческие реакции сазана, а также на показатели крови рыб.