PL: Ocena zawartości składników bioaktywnych i właściwości biologicznych wybranych warzyw | EN: Evaluation of bioactive components and biological properties of selected vegetables

abstractPL: Warzywa są stałym elementem naszej diety. Zaleca się spożywanie co najmniej 400 g owoców i warzyw dziennie, z czego większość powinny stanowić warzywa. Uważa się, że kolor warzyw może wpływać na ich właściwości prozdrowotne. Warzywa z gatunku Brassica oleracea L. (kapusta), Brassica oleracea var. botrytis L. (kalafior), Daucus carota L (marchew), Beta vulgaris L. (burak), Allium cepa L. (cebula) oraz Asparagus officials L. (szparagi) uprawiane w Polsce przeanalizowano w laboratorium Uniwersytetu Przyrodniczego. Do badań wykorzystano grupy warzyw należące do tego samego gatunku, ale różniące się pod względem zawartości składników odżywczych oraz właściwości biologicznych. Były to następujące odmiany: biała, żółta, pomarańczowa i fioletowa marchew, biały, żółty, zielony i fioletowy kalafior, biała, zielona i czerwona kapusta, białe i zielone szparagi, żółty, chioggia i czerwony burak, biała i czerwona cebula. W ramach badań oznaczono podstawowe parametry, takie jak: sucha masa, ekstrakt ogólny, zawartość cukrów, kwasów organicznych, białka i aminokwasy, składniki mineralne oraz wartość energetyczną. Przeanalizowano także zawartość związków biologicznie aktywnych, takich jak związki polifenolowe, karotenoidy, tokoferole, triterpeny. Ponadto, zbadano ich właściwości przeciwutleniające i przeciwcukrzycowe. W pracy wykazano, że zawartość i profil badanych składników jest zróżnicowany, determinowany nie tylko przez gatunek ale także w jego obrębie, a tym samym zawartość związków biologicznie aktywnych. Kalafior żółty charakteryzuje się wysoką zawartością składników mineralnych (7289,62 mg/100 g). Kalafior zielony to źródło tokoferoli (6,74 mg/100 g). Kalafior fioletowy jest bogatym źródłem kwasów organicznych (200,01 mg/100 g), zaś żółty jest niskowęglowodanowy (0,37 g/100 g). Kapusta zielona jest zasobna w karotenoidy (2919,70 mg/100 g). Z kolei czerwona charakteryzuje się wysoką zawartością aminokwasów (2992,28 mg/100 g) i polifenoli (4048,14 mg/100 g). Szparagi białe są najmniej kalorycznym warzywem (17,57 kcal/100 g). Burak czerwony charakteryzował się najwyższą zdolnością od inhibicji enzymu α-amylazy i α-glukozydazy która, odpowiednio, wynosiła 632,44 oraz 530,10 mg/ml (IC50). Wysoką aktywnością biologiczną charakteryzowała się marchew fioletowa – 6,60 mmol Trolox/100 g (ABTS), kalafior zielony – 6,85 mmol Trolox/100 g (FRAP), kalafior fioletowy – 30,18 mmol Trolox/100 g (ORAC). Największy potencjał wśród badanych warzyw wykazują szparagi zielone, które w szczególności charakteryzują się wysoką zawartością chlorofili (18,19 mg/100 g), triterpenów (88,48 µg/100 g), żelaza (5,71 mg/100 g), białka (3,10 g/100 g) i aminokwasów (2872,77 mg/100 g). Mają także niską zawartość cukrów (0,40 g/100 g). Ze względu te różnice warto łączyć w codziennej diecie warzywa o różnych kolorach.

abstractEN: Vegetables are a constant element of our diet. It is recommended to consume at least 400 grams of fruits and vegetables daily, with the majority being vegetables. It is believed that the color of vegetables may influence their health-promoting properties. Vegetables such as cabbage (Brassica oleracea L.), cauliflower (Brassica oleracea var. botrytis L.), carrot (Daucus carota L.), beetroot (Beta vulgaris L.), onion (Allium cepa L.), and asparagus (Asparagus officinalis L.) cultivated in Poland were analyzed in the laboratory of the University of Life Sciences and Environmental. The study utilized groups of vegetables belonging to the same species but differing in nutrient content and biological properties. These included the following varieties: white, yellow, orange, and purple carrots; white, yellow, green, and purple cauliflowers; white, green, and red cabbages; white and green asparagus; yellow, chioggia, and red beets; white and red onions. The study determined basic parameters such as dry matter, total extract, sugar content, organic acids, protein, and energy value. The content of health-promoting compounds, such as polyphenols, carotenoids, tocopherols, triterpenes, amino acids, and minerals, was also analyzed. Additionally, antioxidant and antidiabetic properties were examined. The study demonstrated that the content and profile of the examined components varied, being determined by color and thus the content of biologically active compounds. Yellow cauliflower is characterized by a high mineral content (7289,62 mg/100 g). Green cauliflower is a source of tocopherols (6,74 mg/100 g). Purple cauliflower is a rich source of organic acids (200,01 mg/100 g), while yellow cauliflower is low in carbohydrates (0,37 g/100 g). Green cabbage is rich in carotenoids (2919,70 mg/100 g). Conversely, red cabbage has a high content of amino acids (2992,28 mg/100 g) and polyphenols (4048,14 mg/100 g). White asparagus is the least caloric vegetable (17,57 kcal/100 g). Red beet exhibited the highest ability to inhibit the enzymes α-amylase and α-glucosidase, which were 632,44 and 530,10 mg/ml (IC50), respectively. Purple carrot shows high biological activity – 6,60 mmol Trolox/100 g (ABTS); green cauliflower – 6,85 mmol Trolox/100 g (FRAP); purple cauliflower – 30,18 mmol Trolox/100 g (ORAC). Due to these differences, it is worth incorporating vegetables of various colours into the daily diet. Among the vegetables studied, green asparagus has the greatest potential, particularly characterized by high contents of chlorophylls (18,19 mg/100 g), triterpenes (88,48 µg/100 g), iron (5,71 mg/100 g), proteins (3,10 g/100 g), and amino acids (2872,77 mg/100 g). They also have a low sugar content (0,40 g/100 g). Thus, they make an excellent dietary supplement.

status: finished