PL: Wpływ pożarów różnotemperaturowych na właściwości fizyczne poziomów organicznych | EN: Effect of fires of different temperature in the physical properties of levels of organic

abstractPL: Pożary są istotnym czynnikiem ekologicznym, kształtującym ziemskie środowisko. W przyrodzie występuje kilka typów pożarów, które powodują różne skutki. Zarówno na świecie jak i w Polsce obserwuje się niepokojącą tendencja wzrostu liczby pożarów oraz powierzchni spalonej przez nie, wynikająca przede wszystkim z ocieplenia się klimatu. Po pożarach lasów zachodzi wiele zmian zarówno we właściwościach biologicznych, fizycznych jak i chemicznych gleby. W zależności od rodzaju pożaru obserwuje się procesy zniekształcenia lub degradacji gleby. Na skutek pożaru zniszczeniu ulega całość lub część substancji organicznej, co znajduje odbicie w składzie chemicznym i strukturze gleby. Ogień przyspiesza proces mineralizacji, który w normalnych warunkach trwałby kilka lub kilkanaście lat. Złoża torfowe są szczególnym rodzajem podłoża ze względu na wysoką zawartość węgla. Duży pożar środowiskowy – szczególnie penetrujący do głębszych warstw złoża – powoduje ewidentne, bezpowrotne straty węgla organicznego. Co więcej, spalenie się wyższych warstw torfowiska musi wpływać na pozostałe po pożarze poziomy złoża. Zatem na torfowisku powstaje gleba o nowych właściwościach, odmiennych od cech gleb murszowych i bagiennych przed pożarem. Wzbogacenie gleby składnikami zawartymi w popiele przejawia się we wzroście trofizmu gleby. Celem pracy jest przedstawienie zachodzących zmian we właściwościach fizycznych badanych poziomów organicznych gleb Sudetów, po procesie różnotemperaturowego spalania przeprowadzonego w warunkach laboratoryjnych. Otrzymane wyniki zostały zestawione z wynikami wcześniej otrzymanych analiz laboratoryjnych. Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, że rola pożarów jako czynnika kształtującego właściwości fizyczne gleb jest niezaprzeczalna. Zwłaszcza materia organiczna wykazuje wysoką wrażliwość na działanie czynnika termicznego, ulegając procesowi rozkładu. Nasilenie tego procesu jest wprost proporcjonalne do wartości temperatury, a zaobserwowane modyfikacje parametrów fizycznych z reguły następowały w sposób powtarzalny dla poszczególnych próbek. Zmienność właściwości przy porównaniu stanu naturalnego z glebą poddaną procesowi spalania jest na tyle duża, by móc uznać pożar jako poważny czynnik ingerujący w stan środowiska glebowego. Przypuszczać także można, że równolegle do zmiany właściwości fizycznych, modyfikacji w warunkach wysokiej temperatury ulegają także cechy chemiczne gleb.

abstractEN: Fires are important ecological factor shaping the earth's environment. In nature there are several types of fires which can cause different effects. Worldwide as well as in poland there is an alarming tendency to increase both the number of fires and the area burned by them, mainly due to global warming. After forest fires many changes occur in biological, physical and chemical properties of the soil. Depending on the type of fire, deformation or soil degradation is observed. As a result of the fire, whole or part of the organic matter is destroyed, which is reflected in the chemical composition and structure of the soil. Fire accelerates the mineralization process, which would normally last a few or ten years Peat deposits are a particular type of substrate because of the high carbon content. Large environmental fire - especially penetrating into deeper layers of the bed - causes obvious, irreversible loss of organic carbon. Moreover, the burning of higher peat bogs must affect the remaining levels of the bed after the fire. Thus, the peat bogs are emerging with new properties, distinct from the characteristics of muck and marsh soils before the fire. The enrichment of the soil with the components contained in the ashes manifests itself in the growth of soil trophism. The aim of this work is to present the changes in the physical properties of studied levels of organic soils of the Sudetes, after the process of variable temperature combustion conducted in laboratory conditions. The results obtained were compiled with the results of previous laboratory analyzes. Based on the conducted analyzes it was found that the role of fires as a factor shaping the physical properties of soils is undeniable. In particular, organic matter exhibits a high sensitivity to the thermal factor and undergoes a decomposition process. The intensification of this process is directly proportional to the temperature value, and the observed physical modifications are usually repeated on a case-by-case basis. The variability of the properties when comparing the natural state with the soil subjected to the combustion process is large enough to allow the fire to be considered as a serious interfering factor in the soil environment. It can also be assumed that in parallel with the change of physical properties, modifications under high temperature also undergo chemical characteristics of soils.

status: finished