PL: Enzymatyczna modyfikacja lecytyny z jaj kurzych w celu wprowadzenia hydroksykwasu tłuszczowego. | EN: Enzymatic modification of chicken lecithin to introduce a hydroxy fatty acid .

abstractPL: Fosfolipidy ze względu na swoje unikatowe właściwości są obecne we wszystkich żywych organizmach, ponieważ pełnią w nich wiele ważnych funkcji. Jako naturalne związki powierzchniowo czynne znalazły zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Szczególne właściwości odżywcze posiada fosfatydylocholina, która jest głównym źródłem choliny w diecie, a jej dostarczanie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania mózgu i wątroby. Żółtka jaj kurzych są bogate w lecytynę, jednak jako surowiec pochodzenia zwierzęcego zawierają duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych. W celu zwiększenia zawartości kwasów nienasyconych przeprowadza się enzymatyczną transestryfikację fosfatydylocholiny, podczas której zachodzi wymiana reszt acylowych pomiędzy cząsteczką fosfolipidu a triacyloglicerolami pochodzącymi z olejów roślinnych. Modyfikacje lecytyny polegające na wprowadzenie do jej cząsteczki hydroksykwasów poprawiają jej właściwości użytkowe jako emulgatora, natomiast modyfikacje zachodzące z wbudowaniem PUFA zwiększają wartość odżywczą lecytyny. W tej pracy przeprowadzono modyfikację czystej fosfatydylocholiny pochodzącej z żółtek jaj kurzych. Jako donor reszt acylowych wykorzystano olej rycynowy, który jest bogatym źródłem kwasu 12-hydroksyoleinowego (rycynolowego). W dostępnej literaturze wykazano właściwości farmakologiczne kwasu rycynolowego polegające na indukowaniu skurczów mięśni gładkich. Zatem w przyszłości fosfatydylocholina wzbogacona w kwas rycynolowy może znaleźć zastosowanie nie tylko w przemyśle spożywczym, lecz również w medycynie. W przedstawionej pracy zbadano wpływ rodzaju użytego preparatu enzymatycznego, rozpuszczalnika oraz dodatku sit molekularnych na stopień wbudowania kwasu rycynolowego do lecytyny w reakcji transestryfikacji. Sprawdzono także wydajność uzyskiwania zmodyfikowanej fosfatydylocholiny.

abstractEN: Phospholipids due to their unique properties are present in all living organisms, because they perform many important functions in them. As natural surface-active compounds, they have found application in the food, pharmaceutical and cosmetics industries. Phosphatidylcholine has a special nutritional value, which is the main source of choline in the diet, and its providing is necessary for the proper functioning of the brain and liver. Chicken egg yolks are rich in lecithin, but as a raw material of animal origin they contain large amounts of saturated fatty acids. In order to increase the content of unsaturated acids, enzymatic transesterification of phosphatidylcholine is carried out, during which exchange of acyl groups between the phospholipid molecule and triacylglycerols derived from vegetable oils takes place. Modifications of lecithin consisting in the incorporation of hydroxy acids into its molecule improve its useful properties as an emulsifier, while the incorporation of PUFAs increase the nutritional value of lecithin. In this study, a modification of pure phosphatidylcholine from hen’s egg yolks was carried out. As a donor of acyl residues castor oil was used, which is a rich source of 12-hydroxyoleic acid (ricinoleic). The available literature has demonstrated pharmacological properties of ricinoleic acid consisting in the induction of smooth muscle contractions. Thus, in the future, phosphatidylcholine enriched in ricinoleic acid may find application not only in the food industry, but also in medicine. In the presented master’s thesis the influence of the type of enzyme preparation, solvent and addition of molecular sieves on the efficiency of incorporation of ricinoleic acid into lecithin in the transesterification reaction was examined. The efficiency of obtaining modified phosphatidylcholine was also checked.

status: finished