Farklı Fosfor Dozlarının Kişniş (Coriandrum sativum L.) Bitkisinde Verim ve Bazı Tarımsal Özelliklere Etkisi | Effect of Different Phosphorus Doses on Yield and Some Agricultural Properties in Coriander (Coriandrum sativum L.) Plant

turc. Bu araştırmada, farklı düzeylerde toprağa uygulanan fosforlu gübrenin kişniş (Coriandrum sativum L.) bitkisinin verim ve bazı kalite parametrelerine etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, Türkiye’nin yarı kurak ikliminin hüküm sürdüğü Güneydoğu Anadolu Bölgesi koşullarında 2017-2019 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada, fosfor (P)’lu gübrenin 5 farklı dozu (P0= 0 kg P2O5 da-1, P3= 3 kg P2O5 da-1, P6= 6 kg P2O5 da-1, P9= 9 kg P2O5 da-1 ve P12 kg P2O5 da-1) araştırma konusu olarak ele alınmıştır. İki yıllık araştırma sonuçlarına göre, P dozlarının kişniş bitkisinin tohum verimi ve verime etkili bazı tarımsal özellikleri ile uçucu yağ oranı ve sabit yağ oranı üzerine anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmada en yüksek; bitki boyu, bitkide dal sayısı, ana şemsiyede şemsiyecik sayısı, tohum sayısı, biyolojik verim, tohum verimi, uçucu ve sabit yağ oranı P9 dozunda saptanmıştır. Bin tane ağırlığı yönünden en yüksek değerler ise P6 ve P9 fosfor dozlarında belirlenmiştir. Fosforlu gübre dozlarına göre bitki boyu 66.86-84.78 cm, dal sayısı 5.32-9.03 adet bitki-1, ana şemsiyede şemsiyecik sayısı 4.79-5.67 adet, ana şemsiyede tohum sayısı 20.33-35.18 adet, biyolojik verim 317.3-516.7 kg da- 1, tohum verimi 98.9-174.3 kg da-1, bin tane ağırlığı 6.99-7.45 g, uçucu yağ oranı % 0.30-0.42 ve sabit yağ oranı % 15.59-17.24 arasında değişim göstermiştir. Araştırma sonucuna göre; Siirt ili yarı kurak iklim koşullarında, toprakta çok az ve/veya az düzeyde alınabilir P varlığında, kişniş (C. sativum L.)’in kışlık olarak yetiştiriciliğinde, tohum verimi amacıyla dekara saf 8.7 kg P2O5 hesabıyla fosforlu gübreleme yapılması önerilmektedir.

anglais. In this study, the effect of different doses of phosphorus (P) fertilizer applied to the soil, on the yield and some quality parameters of coriander (Coriandrum sativum L.) were investigated. The study was conducted between 2017 and 2019 under the semi-arid climate conditions of Southeast Anatolia in Turkey. In the study, five different doses of fertilizer with phosphorus (P0= 0 kg P2O5 da-1, P3= 3 kg P2O5 da-1, P6= 6 kg P2O5 da-1, P9= 9 kg P2O5 da-1 ve P12 kg P2O5 da-1) has been considered as the subject of research. According to the results of two years of research, it was determined that P doses had significant effects on seed yield and some of the agricultural properties effective on yield, essential oil, and fixed oil ratios. In the study, the highest plant height, number of branches per plant, number of umbellet in the main umbel, number of seeds, biological yield, seed yield, essential and fixed oil ratios were obtained at P9 dose. The highest values in terms of thousand- grain weight were determined in P6 and P9 doses. According to P fertilizer doses, plant height, number of branches, number of umbellet in the main umbel, number of seeds in the main umbel, biological yield, seed yield, thousand-grain weight, essential oil ratio and fixed oil ratio were ranged between 66.86-84.78 cm, 5.32-9.03 plants-1, 4.79-5.67, 20.33-35.18, 317.3-16.7 kg da-1, 98.9-174.3 kg da-1, 6.99-7.45 g, 0.30-0.42% and 15.59-17.24%, respectively. According to the results of the research, under the semi-arid climatic conditions of Siirt province with very little and/or low levels of P, for the winter cultivation of coriander (C. sativum L.) for seed yield, a pure phosphorous (P2O5) fertilization of 8.7 kg per decare is recommended.