THE ROLE OF CORTISOL AND PROGESTERONE IN THE FORMATION OF RESPIRATORY BLOOD PROPERTIES IN HOLSTAN HEIFERS | ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ | РОЛЬ КОРТИЗОЛА И ПРОГЕСТЕРОНА В ФОРМИРОВАНИИ ДЫХАТЕЛЬНЫХ СВОЙСТВ КРОВИ У ТЕЛОК ГОЛШТИНСКОЙ ПОРОДЫ

anglais. A quantitative assessment of erythrocyte homeostasis in the body of Holstein heifers and its relationship with the amount of steroid hormones - cortisol and progesterone is given. Blood was taken from heifers of the experimental group (n=10) at 3, 6, 9, 12, 15 months of age. The number of erythrocytes, hemoglobin and hematocrit by the age of 15 months increases by 36.33; 12.93 and 40.18%. At the same time, the volumetric characteristics of erythrocytes (average erythrocyte volume, erythrocyte distribution index by volume) practically do not depend on age, but their saturation with hemoglobin (average hemoglobin content in an erythrocyte, average hemoglobin concentration in an erythrocyte) decreases. The level of steroid hormones - progesterone and cortisol in the blood of heifers increases with age by 46.06 and 8.24 times (p≤0.05). At the same time, the concentration of cortisol statistically significantly correlates with the number of erythrocytes (r=0.71 - 0.95), the value of the index of distribution of erythrocytes by volume (r=0.74 - 0.98). The level of progesterone, starting from the age of 9 months, as well as erythrocytes (r=0.82 - 0.93) and hemoglobin (r=0.63 - 0.73). The results obtained allow us to judge the close relationship between the cellular composition of the blood and steoid hormones. Therefore, further study of this issue is relevant.

kazakh. Голштин тұқымы қашарларының ағзасындағы эритрацитарлы гомеостазға және оның стероидты гормондардың – кортизол мен прогестеронның мөлшерімен байланысына сандық баға берілді. Тәжірибелік топтың (n=10) қашарларынан 3, 6, 9, 12, 15-айлық жастарында қан алынды. Эритроциттер, гемоглобин және гематокрит мөлшері 15 айға қарай 36,33; 12,93 және 40,18%-ға артады. Бұл жағдайда эритроциттердің көлемдік сипаттамалары (эритроциттің орташа көлемі, эритроциттердің көлемі бойынша таралу индексі) іс жүзінде жасына байланысты емес, бірақ олардың гемоглобинмен қанықтылығы (эритроциттегі гемоглобиннің орташа мөлшері, эритроциттегі гемоглобиннің орташа концентрациясы) төмендейді.Стероидты гормондардың - прогестерон мен кортизолдың деңгейі жас ұлғайған сайын 46,06 және 8,24 есе артады (р≤0,05). Бұл ретте кортизолдың концентрациясы эритроциттер санымен (r=0,71 - 0,95), көлемі бойынша эритроциттердің таралу индексінің шамасымен (r=0,74 - 0,98) статистикалық маңызды арақатынаста болады.  Прогестерон деңгейі, 9 айдан бастап, сондай-ақ эритроциттер (r=0,82 ‒ 0,93) және гемоглобинмен (r=0,63 ‒ 0,73) байланысты. Алынған нәтижелер қанның жасушалық құрамы мен стеоидты гормондар арасындағы тығыз байланысты бағалауға мүмкіндік береді. Сондықтан бұл мәселені одан әрі зерттеу өзекті болып табылады.

russe. Дана количественная оценка эритрацитарного гомеостаза в организме телочек голштинской породы и его взаимосвязи с количеством стероидных гормонов – кортизола и прогестерона. Кровь у телочек опытной группы (n=10) брали в  3, 6, 9, 12, 15-месячном возрасте. Количество эритроцитов, гемоглобина и гематокрита к 15-месячному возрасту увеличивается на 36,33; 12,93 и 40,18%. При этом объемные характеристики эритроцитов (средний объем эритроцита, индекс распределения эритроцитов по объему) практически не зависят от возраста, а вот их насыщаемость гемоглобином (среднее содержание гемоглобина в эритроците, средняя концентрация гемоглобина в эритроците) уменьшается. Уровень стероидных гормонов - прогестерона и кортизола в крови телочек с возрастом увеличивается в 46,06 и  8,24 раза (р≤0,05). При этом концентрация кортизола статистически значимо коррелирует с количеством эритроцитов (r=0,71 - 0,95), величиной индекса распределения эритроцитов по объему (r=0,74 - 0,98).  Уровень прогестерона,  начиная с 9-месячного возраста, а также эритроцитов (r=0,82 ‒ 0,93) и гемоглобина (r=0,63 ‒ 0,73). Полученные результы позволяют судить о тесной взаимосвязи клеточного состава крови и стеоидных гормонов. Поэтому дальнейшее изучение этого вопроса является актуальным.