PL: Wpływ składu ciała, aktywności fizycznej, stresu i jakości snu na poziom testosteronu i kortyzolu | EN: The impact of body composition, physical activity, stress and sleep quality on testosterone and cortisol levels

abstractPL: Celem pracy była analiza zależności pomiędzy stężeniem testosteronu i kortyzolu a poziomem stresu, jakością snu, aktywnością fizyczną oraz składem ciała u zdrowych, młodych mężczyzn (w wieku 18–35 lat). Badaniem objęto 40 ochotników spełniających kryteria włączenia, którym wykonano pomiary antropometryczne, analizę składu ciała oraz oznaczenia biochemiczne stężenia testosteronu wolnego i kortyzolu w surowicy krwi. Dodatkowo uczestnicy wypełnili zestaw zwalidowanych kwestionariuszy: PSS-10, skala Holmesa i Rahe’a, PSQI oraz kwestionariusz aktywności fizycznej Baecke’a. Średnie stężenia testosteronu i kortyzolu mieściły się w wartościach referencyjnych i nie różniły się istotnie pomiędzy grupami wiekowymi. Nie stwierdzono zależności pomiędzy poziomem stresu a stężeniem analizowanych hormonów. Zidentyfikowano natomiast istotną korelację pomiędzy gorszą jakością snu a niższym stężeniem kortyzolu, szczególnie wśród mężczyzn poniżej 26 roku życia. Wykazano również dodatnią korelację pomiędzy aktywnością fizyczną w czasie wolnym a poziomem testosteronu, szczególnie widoczną w grupie starszej. Dodatkowo, większa masa ciała oraz większa masa mięśniowa korelowały z niższym stężeniem kortyzolu, co może sugerować mniejsze obciążenie osi HPA u osób bardziej umięśnionych. Uzyskane wyniki wskazują na potencjalne znaczenie stylu życia – zwłaszcza jakości snu i aktywności fizycznej – w regulacji osi podwzgórze–przysadka–nadnercza oraz poziomu testosteronu, szczególnie u młodych mężczyzn. Wyniki te mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych badań nad mechanizmami neuroendokrynnymi u osób aktywnych i narażonych na stres środowiskowy.

abstractEN: The aim of the study was to analyse the relationship between testosterone and cortisol concentrations and stress levels, sleep quality, physical activity and body composition in healthy young men (aged 18–35). The study included 40 volunteers who met the inclusion criteria and underwent anthropometric measurements, body composition analysis, and biochemical determination of free testosterone and cortisol concentrations in blood serum. In addition, participants completed a set of validated questionnaires: PSS-10, Holmes and Rahe scales, PSQI, and Baecke physical activity questionnaire. The mean testosterone and cortisol levels were within the reference values and did not differ significantly between age groups. No relationship was found between stress levels and the concentrations of the analysed hormones. However, a significant correlation was identified between poorer sleep quality and lower cortisol concentrations, especially among men under 26 years of age. A positive correlation was also found between physical activity during leisure time and testosterone levels, particularly evident in the older group. In addition, higher body weight and greater muscle mass correlated with lower cortisol concentrations, which may suggest a lower HPA axis load in more muscular individuals. The results obtained indicate the potential importance of lifestyle – especially sleep quality and physical activity – in regulating the hypothalamic-pituitary-adrenal axis and testosterone levels, particularly in young men. These results may serve as a starting point for further research into neuroendocrine mechanisms in active individuals exposed to environmental stress.

status: finished