Rola międzyplonów ścierniskowych w monokulturowej uprawie pszenicy jarej | Importance of stubble catch crops in the cultivation of spring wheat in monoculture

польский. Badania polowe przeprowadzono w latach 2004-2006 w Rolniczej Stacji Doświadczalnej Zawady. Doświadczenie zlokalizowano na glebie kompleksu żytniego bardzo dobrego. Eksperyment polowy założono w układzie split-plot z obiektami kontrolnymi w czterech powtórzeniach. Analizowano trzy czynniki: I - technika uprawy roli pod pszenicę jarą (A₁ - siew bezpośredni pszenicy, A₂ - uprawa tradycyjna); II - technika uprawy roli pod międzyplon ścierniskowy (B₁ - zespół uprawek pożniwnych i siew międzyplonu, B₂ - siew bezpośredni międzyplonu); III - roślina uprawiana w międzyplonie ścierniskowym (C₁ - gorczyca biała, C₂ - facelia błękitna). Celem podjętych badań było określenie wpływu wybranych międzyplonów ścierniskowych (gorczycy białej i facelii błękitnej) na plonowanie pszenicy jarej uprawianej w monokulturze. Badania wykazały, że międzyplony uprawiane na obiektach z uprawą zerową pszenicy jarej istotnie wpływały na plon ziarna, masę tysiąca ziaren i liczbę ziaren w kłosie w porównaniu z obiektami bez roślin międzyplonowych. Jesienne przyoranie międzyplonów w mniejszym stopniu różnicowało wysokość plonu oraz elementów plonowania. W uprawie tradycyjnej rodzaj przyoranej biomasy międzyplonów nie wpływał istotnie na plonowanie pszenicy jarej, jednak stwierdzono niewielki wzrost plonu ziarna i liczby ziaren w kłosie na obiektach po facelii. Wykonanie uprawek pożniwnych przed siewem międzyplonów przyczyniło się do istotnego wzrostu plonu ziarna i masy tysiąca ziaren. Uzyskano również istotnie niższy średni plon ziarna pszenicy w uprawie zerowej w porównaniu z uprawą płużną (tradycyjną).

Английский. Field studies were conducted over the period of 2004-2006 at the Experimental Station in Zawady. The soil of the experimental site belongs to a very good rye complex. The field arrangement of plots was a split-plot design with four replicates. The design included control plots. Three factors were examined: I - soil cultivation technique associated with spring wheat cultivation (A₁ - direct drilling of spring wheat, A₂ - conventional cultivation); II - soil cultivation technique associated with stubble catch crop cultivation (B₁ - a set of post-harvest operations of soil tillage follo wed by catch crop planting, B₂ - direct planting of catch crop); III - kind of plant cultivated as a stubble catch crop (C₁ - white mustard, C₂ - lacy phacelia). The purpose of the study was to determine the effect of selected stubble catch crop (white mustard and lacy phacelia) on the yielding of spring wheat cultivated in monoculture. The studies revealed that the examined catch crops significantly influenced the grain yield of no-till spring wheat compared with the yield of wheat grain harvested from plots where no catch crops had been cultivated. Autumn incorporation of the catch crops had a smaller effect on the yield quality and yield components. As for the conventional cultivation, the kind of catch crop biomass incorporated did not significantly influence spring wheat yields. However, there was found a small increase in the grain yield and the number of grains in an ear in the plots with phacelia. Pre-harvest operations performed before stubble catch crop sowing significantly increased the grain yield and the weight of 1000 grains. Significantly lower average yields were associated with no-till cultivation compared with conventional (plough) cultivation.