Het stimuleren van ondernemen met natuur: handelingsopties voor de overheid

De Rijksnatuurvisie wil ondernemers meer betrekken bij natuur. De ambitie is dat natuur altijd meegenomen wordt inhandelingen en beslissingen, ook van ondernemers. Dit wordt ‘natuurinclusief ondernemen’ genoemd. De vraag diecentraal staat in dit rapport is welke beleidsmaatregelen genomen kunnen worden om natuurinclusief ondernemen(verder) te stimuleren. Het antwoord op deze vraag wordt mede bepaald door de wisselwerking tussen publieke enprivate taken en verantwoordelijkheden voor natuur. Een tweede vraag is: in welke mate worden de kosten vannatuurinclusief ondernemen gedragen door de private sector en in welke mate door de publieke sector? Op basis vanvijftien interviews met personen uit het veld kwamen een aantal aandachtspunten en behoeften naar voren die vanbelang blijken voor het verder uitrollen van het concept ‘natuurinclusief ondernemen’. Zo is er behoefte aan duidelijkafgebakende experimenteerruimte om ondernemers het belang en de toepassing van natuurinclusief ondernemen telaten ervaren. Er leeft een gevoel van willekeur door verschillen in (lengte van) procedures tussen gemeenten enprovincies. Verder wordt een intermediair zoals voorheen de Dienst Landelijk Gebied wordt gemist voorgrondaanwerving, inrichting en voorfinanciering. Daarnaast is behoefte aan (ecologische) kennis bij ondernemers enaan ‘oplossingen’ voor de hoge grondprijs die natuurinclusieve landbouw belemmeren, en er werd gewezen op hetbelang van een gebiedsgerichte aanpak. En tot slot: natuurinclusief ondernemen impliceert vaak multifunctioneelgrondgebruik, maar dit stuit nogal eens op wetgeving gericht op bescherming van natuur. Hoewel aan de term‘natuurinclusief ondernemen’ het private belang ten grondslag ligt, blijkt een overheidsrol nog altijd onontbeerlijkhierbij. Zo wordt natuurinclusief ondernemen deels betaald met publiek geld, bijvoorbeeld via subsidies en fiscalevrijstelling. Ook al blijkt uit dit onderzoek de behoefte aan een overheidsrol, tegelijkertijd is duidelijkheid vereist.Wanneer kan natuur privaat opgepakt worden, en wanneer moet het publiek ondersteund worden? Een nieuwevenwicht tussen publieke en private inbreng bij beheer en behoud van natuur is nog niet gevonden---In its policy vision on nature, ‘The Natural Way Forward’ (2014), the government calls on entrepreneurs to take agreater interest in nature. The government’s ambition is for nature to be taken into account in all actions and decisions,including those by entrepreneurs. This is called ‘nature-inclusive enterprise’. The key research question in this report iswhich policy measures can be introduced to stimulate nature-inclusive enterprise. The answer to this question isdetermined in part by the interplay between public and private tasks and responsibilities for nature. A second questionis how the costs of nature-inclusive enterprise should be divided between the private and public sectors. Interviews with15 stakeholders revealed a number of issues and requirements that would help to roll out the concept of ‘natureinclusiveenterprise’ further. For example, there is a need for room to experiment, within clearly defined limits, to allowentrepreneurs to experience the value of nature-inclusive enterprise and how it can be put into practice. There is afeeling that the situation is somewhat arbitrary at the moment because of differences in the procedures, particularlytheir length, between municipalities and provinces. For land acquisition, landscape works and prefinancing, therespondents felt the need for an intermediary organisation like the former Government Service for Land and WaterManagement (DLG). In addition, entrepreneurs are in need of ecological expertise as well as ‘solutions’ to the high priceof land, which frustrates nature-inclusive farming. The importance of an area-based approach was also raised. Finally,nature-inclusive enterprise often implies multifunctional land use, but this tends to conflict with the nature conservationlegislation, which is geared more to protection. Although the term ‘nature-inclusive enterprise’ reflects the underlyingprivate sector interest, government still has an essential role to play. For one thing, nature-inclusive enterprise is stillpartly financed with public money, for example via grants and tax exemptions. The study also indicates that while thisgovernment intervention is welcomed, there is also a desire for certainty. When can nature be integrated into thebusiness case and when should it be supported by the public sector? A new balance between public and privateinvolvement in nature conservation has not yet been found.