Yüksekova Havzasında Buğday Alanlarında Yabancı Ot Florası ve Dağılımını Etkileyen Toprak Faktörleri | Soil Factors Affecting the Distribution of Weed Flora in the Wheat Fields of Yüksekova Basin

турецкий. Buğday tarımında karşılaşılan en büyük sorunların başında verim ve kaliteyi düşüren yabancı ot sorunu gelmektedir. Yabancı ot dağılımı ve bu dağılımı etkileyen faktörlere ilişkin bilginin sınırlı olması, yabancı otlarla mücadelenin önündeki en büyük engeller arasındadır. Bu çalışmada Yüksekova Havzasında buğday tarlalarında tespit edilen yabancı ot taksonları ve yayılışlarının toprak özellikleri ile olan ilişkileri incelenmiştir. Bu amaçla 2020 ve 2021 yıllarında 2 farklı dönemde olmak üzere 80 buğday tarlasında yayılım gösteren yabancı otların yaygınlık ve yoğunlukları belirlenmiştir. Toprakların fizikokimyasal analizlerinin yapılması için her örnekleme noktasında 0-20 cm derinlikten toprak örnekleri alınmıştır. Yapılan Survey çalışmalarında 2’si tohumsuz, 18’i monokotiledon, 67’sı dikotiledon olmak üzere toplam 18 familyaya ait 87 yabancı ot taksonu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan survey sonucunda farklı ekosistemlere adapte olmuş kozmopolit yabancı otların çalışma alanında yaygın olduğu gözlemlenmiştir. Toprak özelliklerinin yabancı ot dağılımına olan etkisini ortaya koymak için Kanonik Uyum Analizi (CCA) yapılmıştır. Bulgular toprak tekstürü, organik madde, pH ve besin elementi içeriklerinin yabancı ot dağılımı üzerine önemli derecede etki ettiğini ortaya koymuştur. Toprak özelliklerinin alanda yüksek bir yersel değişime sahip olması yabancı ot taksonlarının ve yayılımlarının da önemli yersel bir değişim sergilemesine neden olmuştur.  Özelikle de yabancı otlar ile mücadelede başarılı olabilmek için bu yersel değişimin göz önünde bulundurulması, maliyet, işgücü ve zamandan tasarruf bakımından önemli olacaktır.

Английский. Weeds significantly reduce the productivity and quality of wheat crop; therefore, exert negative impacts on wheat farming. Limited knowledge of weed distribution and the factors influencing their distribution is a major obstacle in weed control. This study investigated the taxonomy and distribution of weed species in the wheat fields of Yüksekova Basin and their relationship with soil properties. The prevalence and density of weed species in 80 wheat fields were recorded during 2020 and 2021. Soil samples were collected from each field at a depth of 0-20 cm for physicochemical soil analyses. A total of 87 weed taxa belonging to 18 families were identified, comprising 2 non-seed-producing, 18 monocotyledonous, and 67 dicotyledonous species. Additionally, the prevalence of cosmopolitan weeds adapted to different ecosystems was recorded from the study area. Canonical Correspondence Analysis (CCA) was conducted to demonstrate the impact of soil properties on the distribution of weeds. The findings indicated that soil texture, organic matter, soil reaction (pH) and nutrients content significantly influenced the distribution of weeds. The high spatial variation in soil properties led to significant spatial variation in the distributions of weed taxa. Considering this spatial variation is crucial for successful weed control, offering substantial savings in cost, labor, and time.