PHOTOSYNTHETIC PIGMENTS AND PRODUCTIVITY OF SPRING BARLEY GENOTYPES | ЖАЗДЫҚ АРПА ГЕНОТИПТЕРІНІҢ ФОТОСИНТЕТИКАЛЫҚ ПИГМЕНТТЕРІ МЕН ӨНІМДІЛІГІ | ФОТОСИНТЕТИЧЕСКИЕ ПИГМЕНТЫ И ПРОДУКТИВНОСТЬ ГЕНОТИПОВ ЯРОВОГО ЯЧМЕНЯ

Английский. This article shows the relationship between the content of photosynthetic pigments of spring barley varieties in the conditions of the dry-steppe zone of Northern Kazakhstan, including changes in the content of chlorophyll a( Chla), chlorophyll b (Chlb) and carotenoids during tillering, output into the tube and earing, and the yield level over the years of research. It is proved that according to the genotypes of spring barley, the high content of photosynthetic pigments in the leaves (With Chl a-0.42, C car-0.083) during the earing of plants has a positive correlation between yield, which is confirmed by images of linear dependence.The picture of the level of correlation, determined by the results of mathematical analysis, is also confirmed by images of linear dependence. Along with the low content of chlorophyll b (Chlb), it is obvious that the yield of barley varieties is far from the dependence line, while the amount of chlorophyll a (Chla) and carotenoids is close to the dependence line of the productivity of crop varieties. Productivity is directly related to the nature of photosynthetic processes occurring at the stages of plant growth and development. In turn, the course of photosynthetic processes directly depends on the amount of photosynthetic pigments in the leaves of plants.It is proved that according to the genotypes of spring barley, the high content of photosynthetic pigments in the leaves (With Chl a-0.42, C car-0.083) during the earing of plants has a positive correlation between yield, which is confirmed by images of linear dependence.A close relationship is shown between the yield level of barley culture and the amount of chlorophyll a (Chla) in plant leaves (r-0.680438), according to the complex of pigments, it is recommended to use Astana 2000, Sabir, Monolith varieties as a donor in practical breeding to increase grain yield.

казахский. Бұл мақалада Солтүстік Қазақстанның құрғақ далалық аймағы жағдайында жаздық арпа дақылы сорттарының фотосинтетикалық пигменттерінің құрамы, оның ішінде хлорофилл (Chlа), хлорофилл b (Chlb) және каротиноидтар мөлшерінің өсімдіктің түптену, түтікке шығу және масақтану кезеңдеріндегі өзгеруі мен зерттеу жылдарындағы өнімділік деңгейінің арасындағы байланысы көрсетілген. Математикалық талдаулар нәтижесі бой-ынша анықталған корреляциялық байланыс деңгейі көрінісін сызықтық тәуелділік бейнелері де растайды. Хлорофилл b (Chlb) мөлшері төмен болуымен қатар дақыл сорттарының өнімділігі тәуелділік сызығынан алшақ жататындығы анық көрінеді, ал хлорофилл a (Chlа) және каротиноидтар мөлшері дақыл сорттарының өнімділігі тәуелділік сызығына жақын орналасқан. Өнімділік - өсімдіктердің өсіп-даму кезеңдерінде жүретін фотосинтетикалық үрдістердің сипатына тікелей байланыста болады. Өз кезегінде фотосинтетикалық үрдіс-тердің жүруі өсімдік жапырақтарындағы фотосинтетикалық пигменттердің мөлшеріне тікелей байланысты.Жаздық арпа генотиптері бойынша жапырақтардағы фотосинтетикалық пигменттердің жоғары мөлшері (С Chl а -0,42, C car - 0,083) өсімдіктің масақтану кезеңінде байқалғандығы және олардың өнімділік арасында оң корреляциялық байланыста болатындығы дәлелденіп, ол сызықтық тәуелділік бейнелерімен расталған.Арпа дақылының өнімділік деңгейі өсімдік жапырағындағы хлорофилл a (Chlа) мөлшерімен тығыз байланысы (r-0,680438) келтіріліп, пигменттер кешені бойынша Астана 2000 стандарт, Сабир, Монолит сұрыптарын донор ретінде пайдалану ұсынылады.

Русский. В данной статье показана связь содержания фотосинтетических пигментов сортов культуры ярового ячменя в условиях сухостепной зоны Северного Казахстана, в том числе изменения содержания хлорофилла а (Chla), хлорофилла b (Chlb) и каротиноидов в период кущения, выход в трубку и колошения и уровня урожайности за годы исследований. Доказано, что по генотипам ярового ячменя высокое содержание фотосинтетических пигментов в листьях (С Chl а -0,42, C car - 0,083) в период колошения растений и имеет положительную корреляционную связь между урожайностью, что подтверждено изображе-ниями линейной зависимости.Картина уровня корреляционной связи, определенная по результатам математического анализа, также подтверждается изображениями линейной зависимости. Наряду с низким содержанием хлорофилла b (Chlb), очевидно, что урожайность сортов ячменя находится далеко от линии зависимости, в то время как количество хлорофилла a (Chla) и каротиноидов близко к линии зависимости продуктивности сортов культуры. Продуктивность - находится в прямой связи с характером фотосинтетических процессов, протекающих на этапах роста и развития растений. В свою очередь, протекание фотосинтетических процессов напрямую зависит от количества фотосинтетических пигментов в листьях растений.Доказано, что по генотипам ярового ячменя высокое содержание фотосинтетических пигментов в листьях (С Chl а -0,42, C car - 0,083) в период колошения растений и имеет поло-жительную корреляционную связь между урожайностью, что подтверждено изображениями линейной зависимости.Приведена тесная связь уровня урожайности культуры ячменя с количеством хлорофилла a (Chlа) в листьях растений (r-0,680438), по комплексу пигментов рекомендуется использовать в качестве донора сорта Астана 2000, Сабир, Монолит при практической селекции для повышения урожайности зерна.