MONITORING OF SEPTORIOSIS (SEPTORIA TRITICI) OF WHEAT IN ALMATY REGION IN 2022 | БИДАЙДЫҢ СЕПТОРИОЗ (SEPTORIA TRITICI) АУРУЫНА АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ БОЙЫНША 2022 ЖЫЛ ЖҮРГІЗІЛГЕН МОНИТОРИНГІ | МОНИТОРИНГ СЕПТОРИОЗА (SEPTORIA TRITICI) ПШЕНИЦЫ В АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ В 2022 ГОДУ

Английский. In order to obtain high yields of winter wheat, it is necessary not only to use advanced agricultural technologies, but also to sow varieties resistant to major diseases. One of these diseases that cause great harm to grain crops is Septoria leaf blotch. The article notes that in 2022, as a result of monitoring work carried out to identify the resistance of winter wheat cultivars to septoria in the Almaty region, in the Uzynagash rural district of Zhambyl district, signs of septoria were detected in winter wheat cultivars bezostaya 100 and Brazilian elite, the infection rate was 12.7% -9.6%, and the prevalence rate was 92% -78%. It was also found that in the Panfilov rural district, the winter wheat cultivar Kazakstanskaya 10 was infected with Septoria tritici at an average level, the infection rate was 2.5%, and the intensity of spread was 48%. cultivars with high resistance to pathogen (Septoria tritici), IT – 0 morbidity indicators were selected on the acreage of Zhambyl, Karasai, Talgar districts of Almaty region: Austrian Gran, Austrian 100, Bezostaya-1, Brazilian winter, Ustkemenogorskaya brigade, Steklovidnaya 24, Zhetisu, Naz and Bogarnaya 56. In the production of wheat, it is recommended to use wheat cultivars resistant to septoria.

казахский. Күздік бидайдан жоғары өнім алу үшін агротехнологияның озық әдістерін қолданып қана қоймай, негізгі ауруларға төзімді сорттарды егу қажет. Ауылшаруашылық дақылдарына үлкен зиян келтіретін аурулардың бірі – бидайдың жапырақ дақ ауруы септариоз (Septoria tritici) болып табылады. Мақалада 2022 жылы Алматы облысы бойынша күздік бидай сорттарының септориоз ауруына төзімділігін анықтау мақсатында жүргізілген мониторинг жұмыстары нәтижесінде, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылдық округінде безостая 100 және бразилская элита күздік бидай сорттарынан септориоз ауруының белгілері анықталынды, аурумен залалдану көрсеткіші 12,7%-9,6%-ды құраса, ал таралу индекісі 92%-78%-дық нәтиже танытты. Сонымен қатар Панфилов ауылдық округінде, Казакстанская 10 бидай сорты септориоз (Septoria tritici) ауруымен орташа деңгейде залалданғаны анықталынды, аурумен залалдану көрсеткіші 2,5%-ды құрады, ал таралу қарқындылығы 48%-дық нәтиже көрсетті. Алматы облысы бойынша Жамбыл, Қарасай, Талғар аудандарының егіс алқаптарында (Septoria tritici) патогеніне жоғары төзімділік танытқан, ауру көрсеткіштері IT – 0 иммундық көрсеткен сорттар іріктелінді олар: Австрийский Грань, Австрийский 100, Безостая-1, Бразильская озимая, Усткеменогорская бригада, Стекловидная 24, Жетісу, Наз және Богарная 56 бидай сорттары болып анықталынды. Бидай өндірісінде септориозға төзімді болып анықталған бидай сорттарын пайдалану ұсынылады.

Русский. Для получения высокого урожая озимой пшеницы необходимо не только использовать передовые методы агротехнологии, но и высевать устойчивые к основным болезням сорта. Одной из таких болезней, наносящих большой вред посевам, является септориоз. В статье отмечается, что в 2022 году в результате проведенных мониторинговых работ по выявлению устойчивости сортов озимой пшеницы к септориозу по Алматинской области, в Узынагашском сельском округе Жамбылского района выявлены признаки септориоза у сортов озимой пшеницы безостая 100 и бразильская элита, показатель зараженности составил 12,7%-9,6%, а показатель распространенности составил 92%-78%. Также установлено, что в Панфиловском сельском округе, сорт озимой пшеницы Казакстанская 10 заражен септориозом (Septoria tritici) на среднем уровне, показатель зараженности составил 2,5%, а интенсивность распространения составила 48%. На посевных площадях Жамбылского, Карасайского, Талгарского районов Алматинской области отобраны сорта с высокой устойчивостью к патогену (Septoria tritici), показателями заболеваемости IT – 0: Австрийский Грань, Австрийский 100, Безостая-1, Бразильская озимая, Усткеменогорская бригада, Стекловидная 24, Жетісу, Наз и Богарная 56. В производстве пшеницы рекомендуется использовать сорта пшеницы, устойчивые к септориозу.