GARDENING IN THE CONDITIONS OF CLIMATE CHANGE IN SOUTH-EASTERN KAZAKHSTAN WITH THE USE OF INNOVATIVE TECHNOLOGY TECHNIQUES (when growing apple trees) | ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ ӘДІСТЕРІН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП, ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН КЛИМАТЫНЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА БАУ-БАҚША ӨСІРУ (алма ағаш өсірде) | САДОВОДСТВО В УСЛОВИЯХ ИЗМЕНЕНИИ КЛИМАТА ЮГО-ВОСТОЧНОГО КАЗАХСТАНА С ПРИМЕНЕНИЕМ ПРИЕМОВ ИННОВАЦИОННОЙ ТЕХНОЛОГИИ (при выращивании яблони)

Английский. The article considers the tasks of horticulture development in the conditions of climate change using water-saving innovative techniques of apple growing technologies. We have studied the effect of the AQUASORB water-retaining polymer-hydrogel on the agro-ecological situation of the ecosystem of the industrial garden in the drought-prone areas of South-Eastern Kazakhstan. It has been revealed that the polymer increases the total and productive moisture reserve in the soil and improves agrophysical properties, where more favorable environmental conditions are created for the adaptation of fruit crops – apple trees with global climate change. The presence of hydrogel in the root layer increases the moisture content of the leaves, which increases hydration and the content of mobile moisture in each variant compared to the control. Where the drought resistance of trees increases in terms of heat resistance, water retention, general hydration and the content of mobile moisture in the tissues of apple leaves. In the conditions of study in the orchard, the best indicators of leaf moisture retention and hydration were established at the polymer application rate of 1.5 kg/m3, and in the more severe arid conditions of the year under study, the best norms are 2.0 kg/m3 of hydrogel in the root layer. The high degree of water retention and satisfactory hydration of apple tree tissues indicates their ability to adapt to the changing conditions of climate change.

казахский. Мақалада алма ағашын өсіру технологияларының суүнемдейтін инновациялық әдістерін пайдалана отырып, климаттың өзгеруі жағдайында бау-бақша шаруашылығын дамыту міндеттері қарастырылады. Біз суды сақтап ұстайтын полимер-"АКВАСОРБ" гидрогелінің Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның құрғақшылыққа ұшыраған аймақтарындағы өндірістік Бақ экожүйесінің агроэкологиялық жағдайына әсері зерттелді. Полимер топырақтағы ылғалдың жалпы және өнімді қорын арттыратындығы және агрофизикалық қасиеттерін жақсартатыны анықталды, мұнда климаттың жаһандық өзгеруімен жеміс дақылын – алма ағашын бейімдеу үшін қолайлы экологиялық жағдайлар жасалады. Тамыр қабатында гидрогельдің болуы жапырақтардың ылғалмен қамтамасыз етілуін арттырады, бақылаумен салыстырғанда әрбір зерттеу нұсқада ылғалдануды және жылжымалы ылғалдылықты арттырады. Ағаштардың құрғақшылыққа және ыстыққа төзімділігі, суды ұстап тұру қаблеті, жалпы ылғалдандыруы және алма ағашының жапырақ ұлпасындағы жылжымалы ылғалдылығы артады. Жеміс бақшасында зерттеу жағдайында жапырақтардың ұлпасындағы ылғалдануы мен ылғалдануының ең жақсы көрсеткіштері полимерді қолданудың – 1,0 кг/м3 және           1,5 кг/м3 нормасы белгіленді, ал зерттеу жылының қатал құрғақ жағдайында тамыр қабатындағы 2,0 кг/м3 гидрогель оңтайлы нормалар болып табылады. Суды сақтаудың жоғары деңгейі және алма ұлпасындағы қанағаттанарлық ылғалдануы, олардың климаттың өзгеретін жағдайларына бейімделу қабілетін көрсетеді.

Русский. В статье рассмотрена задачи  развития садоводства в условиях изменения климата с использованием  водосберегающих инновационных приемов технологий выращивания яблони. Нами изучены влияние водоудерживающего полимера-гидрогеля "АКВАСОРБ" на агро-экологическую обстановку экосистемы производственного сада, в зонах подверженный к засухе Юго-Восточного Казахстана. Выявлено, что полимер увеличивает общий и продуктивный запас влаги в почве и улучшает агрофизические свойства, где создается более благоприятные экологические  условия для адаптации  плодовой культуры – яблони при глобальной изменении климата. Присутствие гидрогеля в корневом слое увеличивает влагообеспеченность листьев, что повышает гидратацию и содержание    подвижной влаги в каждом варианте по сравнению с контролем. Где повышается засухоустойчивость деревьев с точки зрения термостойкости, удержания воды, общей гидратации и содержания подвижной влаги в тканях листьев яблони. В условиях изучения в плодовом саду лучшие показатели влагаудержания  листьев и гидратации  были установлены при норме внесения полимера - 1,5 кг/м3, а в более суровых засушливых условиях исследуемого года лучшими нормами является 2,0 кг/м3 гидрогеля в корневом слое. Высокая степень удержания воды и удовлетворительная гидратация тканей яблони указывает на их способность адаптироваться к изменяющимся условиям изменения климата.