IDENTIFICATION OF APPLE VIRAL DISEASES IN KAZAKHSTAN ORCHARDS BY RT-PCR METHOD | ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ | ИДЕНТИФИКАЦИЯ ВИРУСНЫХ ЗАБОЛЕВАНИИ ЯБЛОНИ В КАЗАХСТАНСКИХ САДАХ МЕТОДОМ ОТ-ПЦР-РВ

Английский. In Kazakhstan, apples dominate the country’s agro-economic niche, as evidenced by the huge gardens of crops. However, the widespread usage of rootstocks derived from virus-infected maternal and vegetative reproduction causes apples to have high levels of viral infection, which is widely used as a grafting among varieties. To fight viruses and viroids in plants, a mass, rapid, and accurate diagnostic examination is the most effective method. Therefore, this study aimed to investigate the spread of two viruses ACLSV, ASPV and viroid AHVd in three regions of Kazakhstan. Virus detection is based on a combination of reverse transcription methods and a multiplexed polymerase chain reaction with real-time results (RT-PCR). Among 49 samples, RT-PCR in real time showed positive results of 18.4% ACLSV, 10.2% AHVd, and 51.02% ASPV. The results can be used for healing and to obtain virus-free stock material. Thus, the problem of providing the market of Kazakhstan with quality domestic planting material for trees has been solved.

казахский. Қазақстанның агроэкономика саласында алма орасан зор орын алады. Бұл алма бақтарының көптігімен дәлелденеді. Дегенмен, алманың вирус жұқтыру жылдамдығы өте жоғары. Себебі өндірістік бақтарда вирус жұқтырған аналық телушілерден алынған телу сабақтары кеңінен қолданылады. Вирустар егуге негізделген вегетативті көбею телуші сорттар арасында кең таралған. Өсімдіктерде кездесетін вирус және вироидтармен күресудің ең тиімді және кең тараған жолы, жылдам және дәл диагностикалық тестілеуге байланысты болады. Сондықтан бұл зерттеудің мақсаты Қазақстанның үш аймағында ACLSV, ASPV вирусының және AHVd виройдының таралуын зерттеу болды. Вирустарды анықтау кері транскрипция және мультиплексті нақты уақыттағы полимеразды тізбекті реакция (RT-PCR) әдістерінің комбинациясына негізделген. Оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстанның коммерциялық бақтарынан жиналған 49 сынаманың ішінде нақты уақыт режиміндегі RT-ПТР ACLSV 18,4%, AHVd 10,2% және ASPV 51,02% оң нәтижелерді анықтады. Алынған нәтижелерді сауықтырылған және вируссыз бастапқы материалын алу үшін пайдалануға болады. Бұл қазақстандық нарықты жоғары сапалы отандық алма ағашын отырғызатын материалмен қамтамасыз ету мәселесін шешеді.

Русский. В Казахстане яблоки занимают доминирующее место в агроэкономической нище страны, что доказывает огромные площади посевов этих культур. Однако уровень вирусной инфекции яблок, как правило, высок, поскольку широко используются подвои, полученные из зараженных вирусом материнских подвоев, а вегетативное размножение, основанное на прививке, широко распространено среди подвойных сортов. Наиболее эффективный способ борьбы с вирусами и вироидами растений зависит от проведения массово быстрого и точного диагностического обследования. Поэтому целью данного исследования было изучение распространения двух вирусов ACLSV, ASPV и вироида AHVd в трех областях Казахстана. Обнаружение вирусов основано на использовании сочетания методов обратной транскрипции и мультиплексной полимеразной цепной реакции с получением результата в режиме реального времени (ОТ-ПЦР-РВ). Среди 49 образцов, собранных из коммерческих садов южного и юго-восточного Казахстана, ОТ-ПЦР в реальном времени выявил положительные результаты 18,4% ACLSV,  10,2% AHVd,  а так же 51,02% ASPV. Полученные результаты могут использоваться для оздоровления и получения безвирусного маточного материала. Таким образом решается проблема обеспечения рынка Казахстана качественным отечественным посадочным материалом яблони.