USE NUMBER OF LEAVES AS A PHOTOSYNTHETIC TEST-SIGNS IN THE SELECTION OF NEW HIGH-PRODUCTIVE GENOTYPES OF MEDIUM FIBER COTTON | ЖАПЫРАҚ САНЫН ФОТОСИНТЕТИКАЛЫҚ ТЕСТ-РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНЫП СЕЛЕКЦИЯДА ЖАҢА ӨНІМДІЛІГІ ЖОҒАРЫ ОРТАТАЛШЫҚТЫ МАҚТА ГЕНОТИПТЕРІН АЛУ | ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОЛИЧЕСТВО ЛИСТЬЕВ КАК ФОТОСИНТЕТИЧЕСКИЙ ТЕСТ-ПРИЗНАК В СЕЛЕКЦИИ НОВЫХ ВЫСОКОПРОДУКТИВНЫХ ГЕНОТИПОВ СРЕДНЕВОЛОКНИСТОГО ХЛОПЧАТНИКА

Английский. The article presents the results of studies of introgressive hybrids of medium fiber cotton and their parental forms in the period 2018-2019. It was established that the use of the number of leaves as a test-sign in the breeding process helps to create new donors with an increased complex of economically valuable traits. The number of leaves of the studied hybrids of medium fiber cotton during the ontogenesis was in a wide range from 51,2 to 122,7 units/plant. A significant number of them (79,7-122,7 pcs./plant) varied in the phase of mass fruiting. In this case, the crop of raw cotton in combinations is 69,2-110,2 g/plant. The highest yielding (100,4-110,2 g/plant) were out 9 hybrid combinations – NAK BC 14/2 x Ziroatkor-64, Nazilli-84-S x Dehkon, NAK-99/1 x Dehkon, Cocer-4104 x Sorbon, DP-5816 x Dehkon, NAK BC 14/2 x Dusti-IZ, Nazilli-84 (92-13) x Ziroatkor-64, NAD-53 x Sorbon and DAK-66/3 x Dehkon significantly deviating – by 43,5-67,9 g/plant relative to the average of the two parental forms. A correlation between the number of leaves per plant and the harvest of raw cotton was revealed. Consequently, a high interconnection of characters was noted in the phase of mass fruiting, where the number of leaves per plant increases

казахский. Мақалада орташа талшықты мақтаның интрогрессивті будандарын және олардың ата-аналық формаларын 2018-2019 жж. зерттеу нәтижелері келтірілген. Жапырақтардың санын өсіру процесінде сынақ белгісі ретінде пайдалану экономикалық құнды белгілердің өсіп келе жатқан жаңа донорларын құруға көмектесетіні анықталды. Онтогенез кезіндегі зерттелген орта талшықты мақтаның будандарының саны 51,2 ден 122,7 дана/өсімдік аралығында болды. Олардың едәуір саны (79,7-122,7 дана/өсімдік) жаппай жеміс беру кезеңінде өзгерді. Бұл жағдайда шикі мақта дақылдарының құрамы 69.2-110,2 г/өсімдік құрайды. Ең жоғары өнімділік (100,4-110,2 г/өсімдік) 11 будандары бөлінді – NAK BC 14/2 x Ziroatkor-64, Nazilli-84-S x Dehkon, NAK99/1 x Dehkon, Cocer-4104 x Sorbon, DP -5816 x Dehkon, NAK BC 14/2 x Dusti-IZ, Nazilli-84 (92-13) x Ziroatkor-64, NAD-53 x Sorbon және DAK-66/3 x Dehkon айтарлықтай ауытқып отыр – 43,5-67,9 г/өсімдік екі ата формасының орташа деңгейіне қатысты. Бір өсімдіктегі жапырақ саны мен мақта – өнімділігінің арақатынасы анықталды. Демек, жаппай жеміс беру кезеңінде таңбалардың жоғары өзара байланысы байқалды, онда бір өсімдікке жапырақ саны көбейеді.

Русский. В статье проведены результаты исследований, интрогрессивных гибридов средневолокнистого хлопчатника и их родительских исходных форм в период 2018-2019 гг. Установлено, что использование количество листьев, как тест-признак в селекционных процессах способствуют создать новые доноры обладающих повышенным комплексом хозяйственно-ценных признаков. Количество листьев изученных гибридов средневолокнистого хлопчатника в периодонтогенеза составила в широком диапазоне от 51,2 до 122,7 шт./растение. Значительное их число (79,7-122,7 шт./растение) варьировала в фазе массового плодоношения. При этом урожай хлопка-сырца по комбинациям составляет 69,2-110,2 г/растение. Самыми высокоурожайными (100,4-110,2 г/растение) выделились 9 гибридных комбинаций – NAK BC 14/2 х Зироаткор-64, Nazilli-84-S х Дехкон, NAK-99/1 х Дехкон, Cocer-4104 х Сорбон, DP-5816 х Дехкон, NAK BC 14/2 х Дусти-ИЗ, Nazilli-84 (92-13) х Зироаткор-64, NAD-53 х Сорбон и DAK-66/3 х Дехкон существенно отклоняясь – на 43,5-67,9 г/растение относительно средней двух родительских форм. Выявлено корреляционная связь между количеством листьев на растениях и урожаем хлопка-сырца. Следовательно, высокая взаимосвязь признаков отмечена в фазе массового плодоношения, где и увеличивается количество листьев на растениях.