FEATURES OF BALANCING NUTRIENTS IN THE SOILS UNDER THE SPRING TRITICALE IN THE CONDITIONS OF TRADITIONAL AND ORGANIC FARMING | ДӘСТҮРЛІ ЖӘНЕ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІК ЖАҒДАЙЫНДА ЖАЗДЫҚ ТРИТИКАЛЕ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ТОПЫРАҚТАҒЫ ҚОРЕКТІК ЗАТТАР БАЛАНСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ | ОСОБЕННОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ БАЛАНСА ЭЛЕМЕНТОВ ПИТАНИЯ В ПОЧВЕ ПОД ПОСЕВАМИ ЯРОВОЙ ТРИТИКАЛЕ В УСЛОВИЯХ ТРАДИЦИОННОГО И ОРГАНИЧЕСКОГО ЗЕМЛЕДЕЛИЯ

Английский. The article presents the results of a three-year study of the balance of nutrients in the soil in the cultivation of spring triticale (×Triticosecale) under conventional and organic farming. The essence of the balance method was that the content of nitrogen, phosphorus and potassium in fertilizers and seeds was taken into account in the input part of the balance and their removal with the crop - in the output part. The main role in the formation of the balance of nutrients was the yield, which under traditional farming on average for the variants of experience was the fallow - 2,54 t/ha, on stubble - 2,01 t/ha, under organic farming, it was lower at 1,7 and 2,3 times. There were no differences in the content of macro elements in triticale grain between cropping systems, predecessors and test variants and it was 2,53-2,57% for nitrogen, 0,40-0,43 for phosphorus and 0,46-0,48% for potassium with minor variations. Under traditional farming nitrogen balance was positive only in variants N60 and N80 (+13,9 and +53,3 kg/ha), and phosphorus in all variants +20,4 ... +22,1 kg/ha. Potassium balance was negative and amounted to -20,2 ... -21,0 kg/ha. Under organic farming conditions formed a positive balance of macro elements in the soil: for N – +55,1 ... +90,4 kg/ha, for P2O5 – +5,7 ... +7,0 kg/ha and K2O – +92,8 ... +133,5 kg/ha.

казахский. Мақалада дәстүрлі және органикалық егіншілік жағдайында жаздық тритикале (×Triticosecale) өсіру кезінде топырақтағы қоректік заттардың балансын үш жылдық зерттеудің нәтижелері берілген. Баланс әдісінің мәні тыңайтқыштар мен тұқымдардағы азоттың, фосфордың және калийдің мөлшері баланстың кіріс бөлігінде, ал шығыс бөлігінде оларды жинаумен бірге алуы ескерілді. Қоректік заттар балансын қалыптастыруда негізгі рөлді өнім атқарды, ол дәстүрлі егіншілікте тәжірибелік нұсқалар бойынша орташа есеппен 2,54 т/га құрады, аңыз бойынша – 2,01 т/га, органикалық егіншілік жағдайында – 1,7 және 2,3 есе төмен болды. Тритикале дәнінің құрамындағы макроэлементтердің құрамында егіншілік жүйелері, алдынғы дақыл және тәжірибелік нұсқалар арасында айырмашылықтар байқалмады және шамалы ауытқумен азот бойынша – 2,53-2,57%, фосфор бойынша – 0,40-0,43 және калий бойынша – 0,46-0,48% құрады. Дәстүрлі егіншілікте азот балансы тек N60 және N80 нұсқаларында (+13,9 және +53,3 кг/га) оң болды, фосфор балансы барлық нұсқаларда оң болды  – +20,4…+22,1 кг/га болды. Калий балансы теріс болды – -20,2…-21,0 кг/га. Органикалық егіншілік жағдайында топырақта макроэлементтердің оң балансы қалыптасты: N үшін – +55,1…+90,4 кг/га, P2O5 үшін – +5,7…+7,0 кг/га, және K2O үшін – +92,8…+133,5 кг /га.

Русский. В статье представлены результаты трехлетнего исследования баланса элементов питания в почве при возделывании яровой тритикале (×Triticosecale) в условиях традиционного и органического земледелия. Суть балансового метода состояла в том, что в приходную часть баланса учитывали содержание азота, фосфора и калия в удобрениях и семенах, в расходную – вынос их с урожаем. Основную роль в формировании баланса элементов питания играла урожайность, которая при традиционном земледелии в среднем по вариантам опыта составляла по пару – 2,54 т/га, по стерне – 2,01 т/га, в условиях органического земледелия она была ниже в 1,7 и 2,3 раза. Различий по содержанию макроэлементов в зерне тритикале между системами земледлия, предшественниками и вариантами опыта установлено не было и с незначительными колебаниями оно составляло по азоту – 2,53-2,57%, по фосфору – 0,40-0,43 и калию – 0,46-0,48%. При традиционном земледелии положительным баланс азота был только в вариантах N60 и N80 (+13,9 и +53,3 кг/га), а фосфора во всех вариантах +20,4…+22,1 кг/га. Баланс калия был отрицательным и составлял – -20,2…-21,0 кг/га. В условиях органического земледелия формировался положительный баланс макроэлементов в почве: по N – +55,1…+90,4 кг/га, по Р2О5 – +5,7…+7,0 кг/га и К2О – +92,8…+133,5 кг/га.